بَرَاءَةٌ مِّنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى الَّذِينَ عَاهَدتُّم مِّنَ الْمُشْرِكِينَ
(මෙය) ආදේශකයින් අතුරින් නුඹලා කවරෙකු සමග ගිවිසුම් ඇති කර ගත්තේ ද ඔවුන් වෙත අල්ලාහ් හා තම රසූල්වරයාගෙන් වූ නිදොස් වීම( පිළිබඳව ප්රකාශනය)කි.
1අරාබිකරයේ ආදේශකවරුන් කොටස් හතරක් සිටියෝය. මෙම ආයතය හා ඉදිරි ආයතයන් වටහා ගැනීමට නම් ඔවුන් පිළිබඳව අවබෝධයක් ඇති කර ගත යුතුය. අ) සීමා නොකළ කාලයක් සඳහා මුස්ලිම්වරුන් සමග ගිවිසුම් ඇති කර ගත්තවුන්ය. පළමු ආයතය පවසන්නේ එවැනි ගිවිසුමක් අවසන් වී නිදොස් වීම පිළිබඳවය. දෙවන ආයතය පවසන්නේ එවැනි ගිවිසුමක් ඇති කර ගත්තවුන්ට ගිවිසුම අවසන් වීමට පෙර මාස හතරක අවකාශයක් ලබා දීම පිළිබඳවය. ආ) සීමා කළ කාලයක් සඳහා මුස්ලිම්වරුන් සමග ගිවිසුම් ඇති කර ගත්තවුන්ය. නමුත් මොවුන් එම ගිවිසුමේ ඇති නීති රීතීන් උල්ලංඝනය නොකළෝය. මොවුන්ගේ ගිවිසුම් කාලය කෙතරම් දීර්ඝ වුවද ඔවුන්ගේ ගිවිසුම ගෞරවය කරන මෙන් හතරවන ආයතය මගින් මුස්ලිම්වරුන්ට අණ කර ඇත. ඇ) මුස්ලිම්වරුන් සමග කිසිදු ගිවිසුම් ඇති කර නොගත්තවුන්ය. මොවුන්ට දෙවන ආයතයේ සඳහන් පරිදි මාස හතරක කාල අවකාශයක් දෙනු ලැබේ. ඈ) මුස්ලිම්වරුන් සමග ගිවිසුම් ඇති කර එය තමන් විසින්ම කඩ කළවුන්ය. මොවුන්ට කිසිදු අවකාශයක් දෙනු නොලැබේ. මොවුන්ගේ ගිවිසුම අවසන් කර නිදොස් වීම පිළිබඳව නිවේදනයක් නිකුත් කළේ නම් මොවුන් සමග යුද වැදිය යුතුය. එම නිවේදනය ඉස්ලාමීය පරිශුද්ධ වූ මාසයන් හතර තුළදී නිකුත් කළේ නම් එම මාසයන් අවසන් වන තුරු ඔවුන් සමග යුද නොවැදිය යුතුය. මේ පිළිබඳව පස් වන ආයතයේ පවසා ඇත. මෙම සූරාවේ හැඳින්වීමෙහි සඳහන් පරිදි මෙම නිවේදනයේ මූලික අරමුණ වන්නේ ඉස්ලාමීය මූලස්ථානය වූ අරාබි අර්ධද්වීපය ඒකදේවත්වය යන පාරිශුද්ධභාවයට පරිවර්තනය කිරීම සඳහා බහුදේවත්වය යන වැරදි මතය ඉවත් කිරීමය. ආදේශකයන්ට මෙවන් කාල පරාසයක් දී ඇත්තේ ඔවුන්ගේ අනාගතය ගැන සිතීමට හා ඔවුන් ඉස්ලාමය වැලඳ ගැනීමට එකඟ වන්නේ දැ’යි තීන්දු කිරීමටය. නැතහොත් ඔවුන් කඃබාව අවට ප්රදේශය අත් හැර යන්නේ ද එසේත් නැතහොත් මුස්ලිම්වරුන් සමග යුද වදින්නේදැ’යි ද තීන්දු කිරීමටය. තවද මෙම සියලු නීතීන් එයට අදාළ පාර්ශවයන්ට පැහැදිලිව දැන්විය යුතුව තිබිණි. මෙම සියලු නීති රීතීන් කඃබාව අවට ප්රදේශයට පමණක් සීමා වූවකි. අනෙකුත් ඉස්ලාමීය රාජ්යයන්හි ජීවත් වන මුස්ලිම් නොවන අයට ඔවුන්ගේ සිවිල් අයිතිවාසිකම් සමග ජීවත් විය හැක. එය ඔවුන් ඉස්ලාමීය රාජ්යයන්හි නීති රීතීන් උල්ලංඝනය නොකරන තුරුය.
فَسِيحُوا فِي الْأَرْضِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِي اللَّهِ ۙ وَأَنَّ اللَّهَ مُخْزِي الْكَافِرِينَ
එබැවින් (ප්රතික්ෂේපකයිනි!) සිව් මසක් (මෙම මක්කා) භූමියෙහි නුඹලා (සිත් පරිදි) සැරිසරවු. තවද නුඹලා අල්ලාහ්ව නොහැකියාවට පත් නොකරන්නන් බවද අල්ලාහ් ප්රතික්ෂේපකයින්ව අවමානයට ලක් කරන්නෙකු බවද දැන ගනිවු.
وَأَذَانٌ مِّنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى النَّاسِ يَوْمَ الْحَجِّ الْأَكْبَرِ أَنَّ اللَّهَ بَرِيءٌ مِّنَ الْمُشْرِكِينَ ۙ وَرَسُولُهُ ۚ فَإِن تُبْتُمْ فَهُوَ خَيْرٌ لَّكُمْ ۖ وَإِن تَوَلَّيْتُمْ فَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِي اللَّهِ ۗ وَبَشِّرِ الَّذِينَ كَفَرُوا بِعَذَابٍ أَلِيمٍ
තවද (මෙය) ආදේශකයින්ගෙන් අල්ලාහ් ද ඔහුගේ රසූල්වරයා ද නිදොස් වූ බව අති මහත් වූ හජ් දිනයෙහි ජනයා වෙත අල්ලාහ්ගෙන් හා ඔහුගේ රසූල්වරයාගෙන් වූ දැන්වීමකි. එබැවින් නුඹලා පශ්චාත්තාප (වී අල්ලාහ් වෙත යොමු) වූයෙහු නම් එය නුඹලාට යහපත්ය. තවද නුඹලා (අල්ලාහ්ට) පිටුපෑවෙහු නම් නුඹලා අල්ලාහ්ව නොහැකියාවට පත් නොකරන්නන් බව දැන ගනිවු. තවද (නබිවරය,) ප්රතික්ෂේප කළවුනට වේදනීය දඬුවමක් පිළිබඳව ශුභාරංචි පවසවු.
2‘අති මහත් වූ හජ්’ යනු හජ් වන්දනාව පෙන්නුම් කිරීමට භාවිත වී ඇත. උම්රා වන්දනාවට ද හජ් යැයි සඳහන් වීම හේතුවෙන් එම දෙකෙහි වෙනස පෙන්නුම් කිරීමට මෙසේ භාවිත වී ඇත.
إِلَّا الَّذِينَ عَاهَدتُّم مِّنَ الْمُشْرِكِينَ ثُمَّ لَمْ يَنقُصُوكُمْ شَيْئًا وَلَمْ يُظَاهِرُوا عَلَيْكُمْ أَحَدًا فَأَتِمُّوا إِلَيْهِمْ عَهْدَهُمْ إِلَىٰ مُدَّتِهِمْ ۚ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِينَ
(නමුත්) ආදේශකයින් අතුරින් නුඹලා කවුරුන් සමග ගිවිසුම් ඇති කර ගෙන පසුව (එම ගිවිසුමෙහි) නුඹලාට ඔවුන් කිසිවක් අඩු නොකර නුඹලාට එරෙහිව කිසිවෙකුට උදව් නොකර සිටියවුන්ට හැරය. එබැවින් ඔවුන්ගේ ගිවිසුම ඔවුන්ගේ කාලය (අවසන් වන) තෙක් ඔවුනට නුඹලා සම්පූර්ණ කරවු. සැබැවින්ම අල්ලාහ් බිය භක්තිකයින්ව ප්රිය කරන්නේය.
فَإِذَا انسَلَخَ الْأَشْهُرُ الْحُرُمُ فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدتُّمُوهُمْ وَخُذُوهُمْ وَاحْصُرُوهُمْ وَاقْعُدُوا لَهُمْ كُلَّ مَرْصَدٍ ۚ فَإِن تَابُوا وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَآتَوُا الزَّكَاةَ فَخَلُّوا سَبِيلَهُمْ ۚ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ
ශුද්ධ වූ මාසයන් ඉක්ම වූ පසු (නුඹලා සමග යුද වැදී සිටින) ආදේශකයින්ව නුඹලා දුටු තැන මරා දමවු. තවද ඔවුන්ව අල්ලා ගනිවු. තවද ඔවුන්ව වටලා ගනිවු. නුඹලා සෑම විපරමින් සිටිය යුතු ස්ථානයකම ඔවුන් වෙනුවෙන් (සැඟ වී) වාඩි වී සිටිවු. එවිට ඔවුන් (ප්රතික්ෂේපයෙන් ඉවත් වී) පශ්චාත්තාප වී සලාතය ස්ථාපිත කර zසකාතය ද ලබා දුන්නේ නම් ඔවුන්ගේ මගෙහි ඔවුන්ව අතහැර දමවු. සැබැවින්ම අල්ලාහ් අති ක්ෂමාශීලීය පරම කරුණාභරිතය.
3මෙම ආයතය එකල මක්කා දේශයේ විසූ ආදේශකයින් විෂයෙහි පහළ වූවක් බව මෙම ආයතයෙන්ම පැහැදිලි වේ. ඉස්ලාමීය චන්ද්ර දින දර්ශනයට අනුව ශුද්ධ වූ මාසයන් වන මුහර්රම්, රජබ්, දුල් කඃදා හා දුල් හිජ්ජා යන මාසයන් හතරෙහි යුද කිරීම අල්ලාහ් තහනම් කර ඇත. එහෙයින් ආදේශකයින් ද ඒවාට ගෞරව කරන්නන්ව සිටියෝය. මුස්ලිම්වරුන්ව මක්කා නගරයෙන් පිටුවහල් කර ඔවුන් මදීනා නගරයට දේශාන්තරණය කළ විට ඔවුන්ගේ සමීප ඥාතීන්ව මක්කාවෙහි තමන් යටතේ රඳවා තබා සිටියවුන් මෙම ආදේශකයින්ය. එපමණක් නොව ඔවුන් මුස්ලිම්වරුන්ව කොතැනක හමු වුවද ඔවුන්ව සිරභාරයට ගෙන මරා දැමූහ. නැතහොත් මුස්ලිම්වරුන්ව ඝාතනය කිරීම සඳහා සොයමින් සිටිනවුන් වෙත ඔවුන් එම මුස්ලිම්වරුන්ව යවා ඒ සඳහා වේතන ලබමින් සිටියෝය. මුස්ලිම්වරුන් මදීනාවට දේශාන්තරණය කළ පසුව මෙම ආදේශකයින් ඔවුන් සමග සාම ගිවිසුමක් ඇති කර පසුව එම ගිවිසුම ද කඩ කළෝය. “ආදේශකයින්ව නුඹලා දුටු තැන මරා දමවු.” යැයි මෙම ආයතයෙහි අල්ලාහ් පවසා ඇත්තේ ආදේශකයින් අතුරින් වූ මෙම පිරිස පමණක් වන බව මෙයට පෙර හා පසු ඇති ආයතයන් තුළින් පැහැදිලිවම සනාථ වන්නේය. මන්දයත් මෙම ආයතයට පෙර ඇති හතර වන ආයතයෙහි ‘මුස්ලිම්වරුන් සමග ගිවිසුමක් කර එය කඩ නොකර මුස්ලිම්වරුන්ට එරෙහිව සතුරන්ට උදව් නොකළ ආදේශකයින් සමග යහ අයුරින් කටයුතු කරන’ මෙන් අල්ලාහ් විධානය කර ඇත. තවද මීළඟට ඇති සය වන ආයතයෙහි ‘ආදේශකයෙකු මුස්ලිම්වරුන්ගෙන් සාමය පතා පැමිණියේ නම් ඔහුට අභය ලබා දී ඔහුව සුදුසු ආරක්ෂක ස්ථානයකට රැගෙන යන’ ලෙස අල්ලාහ් විධානය කර ඇත. තවද මෙම සූරාවෙහි ඇති 13 වැනි ආයතය දෙස අවධානයෙන් යුතුව බැලූ කල “තමන්ගේ ප්රතිඥාවන් කඩ කර තම රසූල්වරයාව (නගරයෙන්) පිටුවහල් කිරීමට ස්ථිරව අදිටන් කර ප්රථමයෙන් නුඹලා සමග (යුද වැදීමට) ආරම්භ කළ පිරිසක් සමග නුඹලා සටන් කළ යුතු නොවේ ද?” යැයි අල්ලාහ් පවසා ඇත්තේ මෙම ආයතයෙහි සඳහන් අපරාධකාර එම ආදේශකයින් පිළිබඳව පමණක් බව පැහැදිලි වන්නේය. එම ආදේශකයින්ට එරෙහිව සටන් කරන මෙන් අල්ලාහ් විධානය කොට ඇති සටන නම් මුස්ලිම්වරුන් තම සුරක්ෂාවරණය පිණිස ප්රතිප්රහාරයක් ලෙස කළ යුතු සටනක් බව මෙම සියලු කරුණු වෙත අවධානය යොමු කිරීමෙන් පැහැදිලි වන්නේය. මෙම ආයතය හා ඊළඟ ආයතය මක්කා ජයග්රහණයට පෙර පහළ වූවකි. මෙම අල් කුර්ආන් වදන් පහළ වීමට පෙරම ආදේශකයින් මුස්ලිම්වරුන්ව තම මාතෘභූමිය වන මක්කා නගරයෙන් පිටුවහල් කළෝය. ඉන් පසුව මුස්ලිම්වරුන්ට එරෙහිව මොවුන් යුද ගැටුම් 3 ක් ඇති කර ගත්තෝය. පළමුවැන්න නම් මුස්ලිම්වරුන් මදීනාවට දේශාන්තරණය කළ පසු පළමුවැනි වර්ෂයේ දී සිදු වූ ‘බද්ර්’ සටන වේ. දෙවැන්න නම් තෙවන වර්ෂයේ සිදු වූ ‘උහුද්’ සටන වේ. තුන්වැන්න නම් පස්වන වර්ෂයේ සිදු වූ ‘හන්දක්’ සටන වේ. මේවා තුළින් මොවුන්ගේ අරමුණ වී තිබුණේ ‘මුස්ලිම්වරුන්ව මක්කාවෙන් පිටුවහල් කළාක් මෙන් මදීනාවේ සිට ද පිටුවහල් කර විනාශ කර දැමිය යුතුයි’ යන්නයි. එපමණක් නොව සය වැනි වර්ෂයේ දී මක්කා වැසියන් වන මෙම ආදේශකයින් තමන් විසින්ම ගොනු කළා වූ කොන්දේසීන්ට අනුව මුස්ලිම්වරුන් සමග සාම ගිවිසුමක් කර ගෙන වසර එකහමාරක් ඇතුළත එය එම ආදේශකයින් විසින්ම කඩ කර දමන ලදි. මෙම ආයතයෙහි “ආදේශකයින්ව නුඹලා දුටු තැන මරා දමවු.” යැයි පවසා ඇත්තේ ඉහත සඳහන් කෲර අපරාධයන් කළවුන් පිළිබඳව බව මෙයින් මනාව පැහැදිලි වේ. එහෙයින් මොවුන් සමග මෙසේ කටයුතු කිරීමට අල්ලාහ් අණ කොට ඇත.
وَإِنْ أَحَدٌ مِّنَ الْمُشْرِكِينَ اسْتَجَارَكَ فَأَجِرْهُ حَتَّىٰ يَسْمَعَ كَلَامَ اللَّهِ ثُمَّ أَبْلِغْهُ مَأْمَنَهُ ۚ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لَّا يَعْلَمُونَ
තවද ආදේශකයින් අතුරින් කෙනෙකු නුඹගෙන් අභය පැතුවේ නම් අල්ලාහ්ගේ වදන් වලට ඔහු සවන් දෙන තුරු නුඹ ඔහුට අභය ලබා දෙවු. පසුව ඔහුව ඔහුගේ ආරක්ෂක ස්ථානයකට සේන්දු කරවවු. එය (මක්නිසාද යත්) ඔවුන් (දහම පිළිබඳව) නොදැනුවත් පිරිසක් හේතුවෙනි.
4එනම් ‘අල් කුර්ආනයෙහි සඳහන් අල්ලාහ්ගේ වදන් වලට සවන් දෙන තුරු’ යැයි අල් කුර්ආන් විවරණ ග්රන්ථයන්හි සඳහන් වී ඇත. මුස්ලිම්වරුන් සමග ඉතා දරුණු අයුරින් සටන් වැදී සිටි ඉස්ලාම් විරෝධියෙක් රැකවරණ පතා සිටියේ නම් පළමුව ඔහුට අල් කුර්ආනයේ වදන් වලට සවන් දීමට අවස්ථාවක් ලබා දී ඔහුට ආරක්ෂාව ඇති ස්ථානයක් කරා යොමු කරන ලෙස මෙම වැකියෙන් උපදෙස් දී ඇත. යුද ආචාර ධර්ම පිළිබඳ කතා කරන්නන් පොදුවේ ඉදිරිපත් කරන්නේ තමන්ට යටහත් වන සතුරු සෙබළා සිරභාරයට ගෙන කටයුතු කිරීමේ ප්රතිපත්තියකි. නමුත් ඉස්ලාමයේ යුද ආචාර ධර්ම අනුව සතුරු සෙබළා යටහත් වුවහොත් ඔහුට ආරක්ෂාව සහතික වන ස්ථානයකට ගෙන ගොස් මුදා හැරීම එක් ප්රතිපත්තියක් බව මෙයින් පැහැදිළි වේ. එය එසේ කරනු ලබන්නේ ඔහු සටන් කොට ඇත්තේ සත්යයට එරෙහිව බව පෙන්නුම් කිරීමට විනා අවිචාරවත් අන්දමින් ආගම් වෙනස් කිරීමේ උත්සාහයක් සඳහා නොවන බව වටහා දීමටයි. එහෙයින් ලොව කිසිදු පිළිවෙතක නොමැති උත්තරීතර ඉගැන්වීම් අනුව ඉස්ලාමීය මග පෙන්වීම සැකසී ඇති බව මෙයින් මනා පැහැදිළි වනු ඇතැ’යි විශ්වාස කරන්නෙමු.
كَيْفَ يَكُونُ لِلْمُشْرِكِينَ عَهْدٌ عِندَ اللَّهِ وَعِندَ رَسُولِهِ إِلَّا الَّذِينَ عَاهَدتُّمْ عِندَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ ۖ فَمَا اسْتَقَامُوا لَكُمْ فَاسْتَقِيمُوا لَهُمْ ۚ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِينَ
(ආදේශකයින් අතුරින්) මස්ජිදුල් හරාම් අබියස නුඹලා ගිවිසුමක් ඇති කර ගත්තවුන් (සමග) මිස (අන්) ආදේශකයින්ට අල්ලාහ් අබියස ද තම රසූල්වරයා අබියස ද ගිවිසුමක් තිබිය හැක්කේ කෙසේ ද? එබැවින් ඔවුන් නුඹලා සමග ඍජූ ලෙස කටයුතු කරන තාක්කල් නුඹලා ඔවුන් සමග ඍජූ ලෙස කටයුතු කරවු. සැබැවින්ම අල්ලාහ් බිය භක්තිකයින්ව පි්රය කරන්නේය.
كَيْفَ وَإِن يَظْهَرُوا عَلَيْكُمْ لَا يَرْقُبُوا فِيكُمْ إِلًّا وَلَا ذِمَّةً ۚ يُرْضُونَكُم بِأَفْوَاهِهِمْ وَتَأْبَىٰ قُلُوبُهُمْ وَأَكْثَرُهُمْ فَاسِقُونَ
නුඹලාට එරෙහිව ඔවුන් ජය ලැබුවේ නම් නුඹලා තුළ ඇති ඥාති සම්බන්ධකම ද ගිවිසුම ද ඔවුන් සැලකිල්ලට නොගනිමින් සිටියදී (නුඹලා හා ඔවුන් අතර ගිවිසුමක් ඇති විය හැක්කේ) කෙසේ ද? ඔවුන්ගේ මුවින් ඔවුහු නුඹලාව තෘප්තියට පත් කරති. (නමුත්) ඔවුන්ගේ හදවත් (එය) පිටුපාති. තවද ඔවුන්ගෙන් බොහෝ දෙනා පාපතරයින්ය.
اشْتَرَوْا بِآيَاتِ اللَّهِ ثَمَنًا قَلِيلًا فَصَدُّوا عَن سَبِيلِهِ ۚ إِنَّهُمْ سَاءَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ
ඔවුන් අල්ලාහ්ගේ වදන් වෙනුවට සුළු වටිනාකමක් ගත්තෝය. තවද ඔහුගේ මාර්ගයෙන් (ජනයින්ව) වැළැක්වුවෝය. සැබැවින්ම ඔවුන් කරමින් සිටි දෑ නපුරු විය.
لَا يَرْقُبُونَ فِي مُؤْمِنٍ إِلًّا وَلَا ذِمَّةً ۚ وَأُولَـٰئِكَ هُمُ الْمُعْتَدُونَ
විශ්වාසිකයෙකුගේ විෂයෙහි ඥාති සම්බන්ධකම ද ගිවිසුම ද ඔවුන් සැලකිල්ලට නොගන්නෝය. තවද සීමාව ඉක්මවා යන්නෝ ඔවුන්මය.
فَإِن تَابُوا وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَآتَوُا الزَّكَاةَ فَإِخْوَانُكُمْ فِي الدِّينِ ۗ وَنُفَصِّلُ الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ
ඔවුන් (ප්රතික්ෂේපයෙන් ඉවත් වී) පශ්චාත්තාප වී සලාතය ස්ථාපිත කර zසකාතය ද ලබා දුන්නේ නම් දහමෙහි (ඔවුන්) නුඹලාගේ සහෝදරයින්ය. තවද අපි දැනුමැති පිරිසකට (අපගේ) වදන් පැහැදිලි කරන්නෙමු.
وَإِن نَّكَثُوا أَيْمَانَهُم مِّن بَعْدِ عَهْدِهِمْ وَطَعَنُوا فِي دِينِكُمْ فَقَاتِلُوا أَئِمَّةَ الْكُفْرِ ۙ إِنَّهُمْ لَا أَيْمَانَ لَهُمْ لَعَلَّهُمْ يَنتَهُونَ
තවද ඔවුන් තම ගිවිසුමෙන් පසු ඔවුන්ගේ ප්රතිඥාවන් කඩ කර නුඹලාගේ දහමට නින්දා ඇති කළේ නම් ප්රතික්ෂේපයේ ප්රධානීන් සමග නුඹලා යුද වදිවු. සැබැවින්ම ඔවුනට කිසිදු ප්රතිඥාවන් නොමැත. (එසේ සටන් වැදුණේ නම්) ඔවුන් (ඔවුන්ගේ මෙම පිළිවෙතින්) වැළකිය හැක්කේය.
أَلَا تُقَاتِلُونَ قَوْمًا نَّكَثُوا أَيْمَانَهُمْ وَهَمُّوا بِإِخْرَاجِ الرَّسُولِ وَهُم بَدَءُوكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ ۚ أَتَخْشَوْنَهُمْ ۚ فَاللَّهُ أَحَقُّ أَن تَخْشَوْهُ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ
තමන්ගේ ප්රතිඥාවන් කඩ කර (තම) රසූල්වරයාව (නගරයෙන්) පිටුවහල් කිරීමට ස්ථිරව අදිටන් කර ප්රථමයෙන් නුඹලා සමග (යුද වැදීමට) ආරම්භ කළ පිරිසක් සමග නුඹලා සටන් කළ යුතු නොවේ ද? නුඹලා ඔවුනට බිය වන්නෙහු ද? නුඹලා විශ්වාසිකයින්ව සිටියෙහු නම් අල්ලාහ්, ඔහුමය නුඹලා බියවන්නට ඉතා සුදුස්සා වනුයේ.
قَاتِلُوهُمْ يُعَذِّبْهُمُ اللَّهُ بِأَيْدِيكُمْ وَيُخْزِهِمْ وَيَنصُرْكُمْ عَلَيْهِمْ وَيَشْفِ صُدُورَ قَوْمٍ مُّؤْمِنِينَ
නුඹලා ඔවුන් සමග යුද වදිවු. අල්ලාහ් නුඹලාගේ අත් මගින් ඔවුනට දඬුවම් කරන්නේය. තවද ඔවුන්ව අවමන් කරන්නේය. තවද ඔහු ඔවුන්ට එරෙහිව නුඹලාට උදව් කරන්නේය. තවද ඔහු විශ්වාසික පිරිසගේ හදවත් සනසන්නේය.
5මෙම ආයතය සම්බන්ධ වන සිදුවීම නම් ‘බනූ බක්ර්’ හා ‘බනූ කුzසාආ’ නැමැති ගෝත්රයන් දෙකක් අතර ඇති වූ යුද ගැටුමයි. මන්දයත් මෙම ගෝත්රයන් දෙකම ආදේශකයින්ව සිටි අතර ‘බනූ බක්ර්’ නම් ගෝත්රය මක්කාවේ ආදේශකයින් සමග ගිවිසුමෙන් බැඳුණු අය ලෙස හා ‘බනූ කුzසාආ’ නම් ගෝත්රය මුස්ලිම්වරුන් සමග ගිවිසුමෙන් බැඳුණු අය ලෙස සිටියෝය. හිජ්රි හය වැනි වර්ෂයේ මුස්ලිම්වරුන් හා මක්කාවේ ආදේශකයින් අතර සිදු වූ සාම ගිවිසුමෙහි ‘මෙම ගිවිසුම මෙම ගෝත්රයන් දෙක කෙරෙහි ද කි්රයාත්මක වේ. එබැවින් එකා අනෙකාට කිසිදු අපරාධයක් නොකළ යුතුය.’ යන්නෙන් සඳහන් වී තිබුණි. එනමුත් මක්කාවේ ආදේශකයින් සමග ගිවිසුමෙන් බැඳුණු අය වන බනූ බක්ර්වරුන් මුස්ලිම්වරුන් සමග ගිවිසුමෙන් බැඳුණු අය වන බනූ කුzසාආවරුන්ට ප්රාණයන් ආරක්ෂා කළ යුතු ශුද්ධ වූ මස්ජිදුල් හරම් සීමාව තුළ දී පවා පහර දී මරා දමන්නට වූහ. මෙම ගැටුමේ දී මක්කාවේ ආදේශකයින් තමන් සමග ගිවිසුමෙන් බැඳුණු අය වන බනූ බක්ර්වරුන්ට උදව් කර මෙම ගැටුමෙහි හවුල්කරුවන් බවට ද පත් වූහ. එබැවින් මුස්ලිම්වරුන් සමග කර ගත් ගිවිසුම කඩ කර ඔවුන්ට හා ඔවුන් සමග ගිවිසුමෙන් බැඳුණු ගෝත්රයට අපරාධ කළ එම ආදේශකයින්ට එරෙහිව අල්ලාහ් උදව් කර මොවුන් කළ අපරාධය හේතුවෙන් කුමන ගින්නක් බනූ කුzසාආවරුන්ගේ හදවත් තුළ දැවී තිබුණේ ද එය නිවා දමා ඔවුන්ගේ හදවත් සිසිල් කරන බවට අල්ලාහ් දුන් ප්රතිඥාව දන්වමින් මෙම ආයතය පහළ විය.
وَيُذْهِبْ غَيْظَ قُلُوبِهِمْ ۗ وَيَتُوبُ اللَّهُ عَلَىٰ مَن يَشَاءُ ۗ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ
තවද ඔවුන්ගේ හදවතේ (ඇති) ක්රෝධය ඔහු ඉවත් කරන්නේය. තවද (ආදේශකයින් අතුරින්) අල්ලාහ් අභිමත කළ අයට පශ්චාත්තාපය පිළිගන්වන්නේය. තවද අල්ලාහ් සර්වඥය සර්ව ප්රඥාවන්තය.
أَمْ حَسِبْتُمْ أَن تُتْرَكُوا وَلَمَّا يَعْلَمِ اللَّهُ الَّذِينَ جَاهَدُوا مِنكُمْ وَلَمْ يَتَّخِذُوا مِن دُونِ اللَّهِ وَلَا رَسُولِهِ وَلَا الْمُؤْمِنِينَ وَلِيجَةً ۚ وَاللَّهُ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ
නුඹලා අතුරින් ප්රයත්නය කර, තවද අල්ලාහ්ව ද තම රසූල්වරයාව ද විශ්වාසිකයින්ව ද හැර වෙනත් අය රහස්ය මිතුරන් ලෙස නොගත්තවුන් (කවුරුන්දැ’යි) අල්ලාහ් නොදැන නුඹලාව (පිරික්සුමට ලක් නොකර) අත් හරිනු ලැබතැ’යි නුඹලා සිතන්නෙහු ද? තවද නුඹලා කරමින් සිටින දෑ පිළිබඳව අල්ලාහ් අභිඥානවන්තය.
6වැඩි විස්තර සඳහා අල්කුර්ආන් 2:218 හි පාද සටහන බලන්න.
مَا كَانَ لِلْمُشْرِكِينَ أَن يَعْمُرُوا مَسَاجِدَ اللَّهِ شَاهِدِينَ عَلَىٰ أَنفُسِهِم بِالْكُفْرِ ۚ أُولَـٰئِكَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ وَفِي النَّارِ هُمْ خَالِدُونَ
ආදේශකයින් ප්රතික්ෂේපය පිළිබඳව තමන්ටම සාක්ෂිකරුවන්ව සිටිය දී අල්ලාහ්ගේ මස්ජිදයන් පරිපාලනය කිරීමට ඔවුනට (කිසිදු අයිතියක්) නොවීය. මොවුන්, තම (යහ)ක්රියාවන් නිෂ්ඵල වූවන්ය. තවද (නිරා) ගින්නෙහි ඔවුහු සදාතනිකයෝ වෙති.
إِنَّمَا يَعْمُرُ مَسَاجِدَ اللَّهِ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَأَقَامَ الصَّلَاةَ وَآتَى الزَّكَاةَ وَلَمْ يَخْشَ إِلَّا اللَّهَ ۖ فَعَسَىٰ أُولَـٰئِكَ أَن يَكُونُوا مِنَ الْمُهْتَدِينَ
අල්ලාහ්ගේ මස්ජිදයන් පරිපාලනය කළ යුත්තේම අල්ලාහ්ව හා පරමාන්ත දිනය විශ්වාස කර සලාතය ස්ථාපිත කර zසකාතය ලබා දී අල්ලාහ්ට මිස (වෙනත් කිසිවෙකුට) බිය නොවන අයයි. එබැවින් ඔවුන් යහමග වූවන් අතුරින් වීමට හැක්කේය.
7මක්කාවෙහි විසූ ආදේශකයන් මක්කාවෙහි පිහිටි මස්ජිදුල් හරමයට සේවය කිරීමෙන් ආඩම්බර වූහ. මෙම ආයතය පැහැදිලි කරනුයේ අල්ලාහ්ව පමණක් විශ්වාස කළවුන් මස්ජිදයට සේවය කළ යුතු අතර ආදේශකයන්ට එය ගොඩ නැගීමට හෝ එයට සේවය කිරීමට හෝ කිසිදු අයිතියක් නැත යන්නය. මන්දයත් මස්ජිදයේ අරමුණ වන්නේ අල්ලාහ්ව නැමදීමය. එය අල්ලාහ්ව විශ්වාස කළවුන්ට පමණක් සීමා වේ.
أَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاجِّ وَعِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ كَمَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَجَاهَدَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ۚ لَا يَسْتَوُونَ عِندَ اللَّهِ ۗ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ
හජ් වන්දනාකරුවන්ට ජලය සැපයීම හා මස්ජිදුල් හරාමය පරිපාලනය කිරීම(හි නියැළෙන ආදේශකයින්) අල්ලාහ් හා පරමාන්ත දිනය විශ්වාස කර අල්ලාහ්ගේ මාර්ගයේ ප්රයත්නය කළ අය මෙන් නුඹලා පත් කරන්නෙහු ද? ඔවුහු අල්ලාහ් අබියස සමාන නොවෙති. තවද අපරාධකාර පිරිසට අල්ලාහ් යහමග පෙන්වන්නේ නැත.
الَّذِينَ آمَنُوا وَهَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ أَعْظَمُ دَرَجَةً عِندَ اللَّهِ ۚ وَأُولَـٰئِكَ هُمُ الْفَائِزُونَ
විශ්වාස කර දේශාන්තරණය කර තම ධනයෙන් ද තම ප්රාණයෙන් ද අල්ලාහ්ගේ මාර්ගයේ ප්රයත්නය කළ අයට අල්ලාහ් අබියස තරාතිරමෙන් අති මහත් දෑ ඇත. තවද ජයග්රාහකයෝ ඔවුහුමය.
8වැඩි විස්තර සඳහා අල්කුර්ආන් 2:218 පාද සටහන බලන්න.
يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُم بِرَحْمَةٍ مِّنْهُ وَرِضْوَانٍ وَجَنَّاتٍ لَّهُمْ فِيهَا نَعِيمٌ مُّقِيمٌ
ඔවුන්ගේ පරමාධිපති ඔහුගෙන් වූ දයාව පිළිබඳව ද (ඔහුගේ) තෘප්තිය පිළිබඳව ද ඔවුනට හිමි (ස්වර්ග) උයන් පිළිබඳව ද ඔවුනට ශුභාරංචි පවසන්නේය. එ(ම ස්වර්ග උයන්)හි සදාතනික පූර්ණ සොම්නසක් ඇත.
خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا ۚ إِنَّ اللَّهَ عِندَهُ أَجْرٌ عَظِيمٌ
නිරන්තරයෙන්ම (ඔවුහු) එහි සදාතනිකයෝ වෙති. සැබැවින්ම අල්ලාහ්, ඔහු අබියස මහත් වූ වේතනයක් ඇත.
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا آبَاءَكُمْ وَإِخْوَانَكُمْ أَوْلِيَاءَ إِنِ اسْتَحَبُّوا الْكُفْرَ عَلَى الْإِيمَانِ ۚ وَمَن يَتَوَلَّهُم مِّنكُمْ فَأُولَـٰئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ
විශ්වාස කළවුනි! නුඹලාගේ පියවරුන් හා නුඹලාගේ සහෝදරයින් විශ්වාසයට වඩා ප්රතික්ෂේපය ප්රිය කරන්නේ නම් ඔවුන්ව මිතුරන් ලෙස නොගනිවු. නුඹලා අතුරින් කවරෙකු ඔවුන්ව මිතුරන් කර ගන්නේ ද ඔවුන්මය අපරාධකරුවෝ වන්නෝ.
9මෙම ආයතයෙහි ලේ සම්බන්ධකම් හා ඥාතිත්වයට වඩා ධාර්මික සම්බන්ධකම් හා ආගමික ප්රත්පත්තීන් ඉතා වැදගත් බව සඳහන් කරමින් මුස්ලිම්වරුන්ව ආමන්ත්රණය කොට ඇත. එනම් යම් පුද්ගලයෙකු ඉස්ලාමය වැලඳ ගෙන ඔහුගේ දෙමාපියන් හා සහෝදර සහෝදරියන් හෝ අනෙකුත් ඥාතීන් ඉස්ලාමය වැලඳ නොගෙන ප්රතික්ෂේපක තත්ත්වයේම පසු වන්නේ නම් එවිට මොහුට ඔවුන් සමග ඇති සෙනෙහස හා මොහු ඔවුන් සමග ඇසුරු කිරීම මොහුව සත්යය මාර්ගය වන ඉස්ලාමයෙන් බැහැර නොකළ යුතු යැයි අල්ලාහ් මුස්ලිම්වරුන්ට අවධාරණය කොට ඇත. මන්දයත් සත්යය දහමෙහි සිටින පුද්ගලයෙකු සත්යය හා අසත්යය ගැටෙන අවස්ථාවක දී එනම් එක් පැත්තක තමන් සිටින සත්යය දහම ද තවත් පැත්තක තම ප්රතික්ෂේපක ඥාතීන් ද සිටින විට ඔහු මුල් තැන දිය යුත්තේ සත්යය දහමටය, යන්න උසස් ගුණදහම පිළිබඳ වූ ඉගැන්වීමකි. කුමන සමූහයක් වුවද තමන් ‘සත්යය’ යැයි සිතමින් සිටින කරුණට අන් සියලු දෑට වඩා මුල් තැන දීම ස්වභාවික කරුණකි. ඇතැමුන් විග්රහ කරන්නාක් මෙන් ‘කෙනෙකු තම මුස්ලිම් නොවන ඥාතීන්ව පිළිකුල් කළ යුතුය, ඔවුන් සමග යහ අයුරින් හැසිරිය නොයුතුය.’ යන්න මෙම ආයතයෙහි අදහස විය නොහැක. මන්දයත් කුමන තත්ත්වයක් මත වුවද ඥාතිත්වය නොබිඳෙන අන්දමින් ක්රියා කළ යුතු යැයි ඉස්ලාමය මග පෙන්වාදෙයි. මීට ඉතිහාසය තුළින් ආදර්ශ කිහිපයක් පහතින් දක්වා ඇත්තෙමු. මුස්ලිම් නොවන අය රෝගාතුරු වී සිටින විට නබි මුහම්මද් තුමාණන් ඔවුන්ගේ සුව දුක් විමසීම සඳහා ගොස් ඇත. එකල මක්කා දේශයෙහි දරුණු නියඟයක් ඇති විය. එවිට එහි සිටින මුස්ලිම් නොවන්නන් සඳහා නබි මුහම්මද් තුමාණන් මදීනාවේ සිට සහනාධාර යවා ඇත. එකල පුද්ගයෙකු ඉස්ලාමය වැලඳ ගත් හේතුවෙන් ඔහුගේ මව ඔහු සමග කෝප වී ආහාර පාන ගැනීමෙන් වැළකී සිටියාය. මේ පිළිබඳව මොහු නබි මුහම්මද් තුමාට පැමිණිලි කළ කල්හි නබි මුහම්මද් තුමාණන් මොහුට දුන් උපදෙස නම් ‘නුඹ ඉස්ලාමය අත් නොහැරිය යුතුය. තවද නුඹගේ මෑණියන් සමග අකටයුතු ලෙස නොහැසිර ඇයව වග බලා ගත යුතුය’ යන්නය. මෙහි දී අප අවධානය යොමු කළ යුතු තවත් කරුණක් ඇත. එනම් කෙනෙකු මුස්ලිම් නොවන තම ඥාතීන්ව සමීප මිතුරන් ලෙස නොගන්නා ලෙස අල්ලාහ් පවසා තිබීමෙන් සෑම ඇසුරක්ම අදහස් නොකෙරේ. මන්දයත් ඇසුරුකම වර්ග හතරකින් වර්ග කළ හැක යැයි ඇතැම් විශාරදයින් ග්රන්ථයන්හි සඳහන් කර ඇත. එනම්, පළමු වැන්න - ආචාර සම්පන්න ඇසුර (මුදාරාත්) = මෙය පොදුවේ යහ ලෙසින් මෘදු ලෙසින්, සාමකාමීව සත්යවාදීව හැසිරීම වේ. ‘නිත්යවශයෙන් (ජනයා සමග) මෘදුභාවයෙන් හැසිරී කරන ලද විෂයක් ඉතා අලංකාර බවත් මෘදුභාවයෙන් තොරව හැසිරි කරන ලද විෂය ඉතා අවලස්සන බවත් නබි මුහම්මද් තුමාණන් පවසා ඇත. (මූලාශ්රය : මුස්ලිම් : 6767). දෙවැන්න - සමානාත්මක ඇසුර (මුවාසාත්) = මෙය මිතුරුකමින් හා අන් අයට ප්රයෝජනයක් වන අයුරින් හැසිරීම සහ ඇතැම් අවස්ථාවන්හි මුදල්මය උපකාර කිරීමද වේ. “කවරෙකුගේ අසල්වැසියා තම හිංසා අපරාධවලින් ආරක්ෂාව නොලබන්නේද ඔහු සත්ය විශ්වාසිකයෙකු නොවේ.” යැයි නබි මුහම්මද් තුමාණන් අල්ලාහ් මත දිවුරා පවසා ඇත. (මූලාශ්රය : තබරානි 8171).අල් කුර්ආන් 60:8 යන වැකිය තුළින් මෙම පිරිස පිළිබඳව සෘජුව සඳහන් වී ඇත. තෙවැන්න -ව්යාපාරික ඇසුර (මුආමලාත්) = මෙය ගනුදෙනු හා ව්යාපාර වැනි මුදල්මය වැඩ කටයුතු වල යෙදීම වේ. නබි මුහම්මද් තුමාණන් මුස්ලිම් නොවන කිතුනු, යුදෙව් හා පාරම්පරික දහම් ඇදහූ පිරිස සමග විවිධ ආකාරයේ මුල්යමය සම්බන්ධතාවන් පවත්වාගෙන සිටි බවට විවිධ ඓතිහාසික සාක්ෂි ඉදිරිපත් කළ හැක. මින් වැදගත් සාක්ෂියක් වන්නේ නබි මුහම්මද් තුමාණන් මරණයට පත්වන විට එතුමාගේ ලෝහමය යුද ආරක්ෂක ඇඳුම තම පවුලේ සාමාජිකයින්ගේ ආහාර අවශ්යතාවන් සඳහා යුදෙව් ජාතිකයෙකුගේ වගකීමේ ඇපයට තබා ණයට ආහාර ලබා තිබීමයි. (මූලාශ්රය : බුහාරි 2069). සිව්වැන්න - ස්වීකරණීය ඇසුර (මුවාලාත්) = කෙනෙකුට තම ආගමික මූල ධර්මයන් හා තම ආගමික සංස්කෘතියෙහි වෙනසක් හෝ හානියක් ඇති වන තරමට තවත් කෙනෙකුගේ සංස්කෘතියෙන් බලපෑමක් ඇති වන අන්දමින් ඔහු සමග සමීප ඇසුරුකම් පැවැත්වීම හෝ යුදබිමේ දී මුස්ලිම්වරුන්ට විරුද්ධකම් කරන පිරිස සමග ඇසුරුකම් පැවැත් වීම මින් අදහස් වේ.අල් කුර්ආන් 60:9 මුස්ලිම්වරයෙකු මුස්ලිම් නොවන්නන් තම සමීප මිතුරෙකු ලෙස පත් නොකරන මෙන් අණ කර තිබීමෙන් අදහස් කෙරෙන්නේ මෙම හතරවැනි වර්ගයේ මුවාලාත් නම් ඇසුරුකම පිළිබඳව පමණය. එනමුත් මෙම ආයතයෙහි සමීප මිතුරා යැයි පරිවර්තනය කොට ඇත්තේ අව්ලියා යන අරාබි පදයට ඍජූ පරිවර්තනයක් යෙදිය නොහැකි හෙයිනි. මුවාලාත් යන ඇසුරුකම නොවන අනෙකුත් වර්ගයේ පොදු ඇසුරුකම් පැවැත්වීම මෙවැනි ආයතයන් වලින් අදහස් නොකෙරෙන අතර එවැනි ඇසුරුකම් පැවැත්වීම ඉස්ලාමයෙහි ප්රියජනක ක්රියාවක් වන බව ඉහත සඳහන් ඓතිහාසික සාධකයන් තුළින් පැහැදිලිවම සනාථ වන්නේය. යම් සමූහයක් තම චාරිත්ර හා සංස්කෘතිය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා උත්සුක වන්නේ නම් එය අපවාදයට ලක් විය යුතු කරුණක් නොවේ. මන්දයත් සියලු සංස්කෘතිකයින් සඳහා ජාත්යන්තර මට්ටමෙන් පිළිගනු ලබන උරුමයන් අතුරින් තම සංස්කෘතිය ආරක්ෂා කිරීමේ උරුමය ද ඇත්තේය. එහෙයින් මෙම ආයතය තුළින් අදහස් කෙරෙනුයේ මුස්ලිම් නොවන්නන් සමග විරුද්ධකම් පෑම නොවේ. එයට පටහැණිව මුස්ලිම්වරුන් බහු සංස්කෘතිකයින් සමග ඇසුරුම් කළද තම ධාර්මික සංස්කෘතිය ආරක්ෂා වන අන්දමින් ඇසුරුකම් පෑමට වග බලා ගත යුතුය යන්නෙන් ඉස්ලාමය මෙවැනි ආයතයන් තුළින් උගන්වන්නේය.
قُلْ إِن كَانَ آبَاؤُكُمْ وَأَبْنَاؤُكُمْ وَإِخْوَانُكُمْ وَأَزْوَاجُكُمْ وَعَشِيرَتُكُمْ وَأَمْوَالٌ اقْتَرَفْتُمُوهَا وَتِجَارَةٌ تَخْشَوْنَ كَسَادَهَا وَمَسَاكِنُ تَرْضَوْنَهَا أَحَبَّ إِلَيْكُم مِّنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ وَجِهَادٍ فِي سَبِيلِهِ فَتَرَبَّصُوا حَتَّىٰ يَأْتِيَ اللَّهُ بِأَمْرِهِ ۗ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفَاسِقِينَ
(නබිවරය,) නුඹ පවසවු. “නුඹලාගේ පියවරුන් ද නුඹලාගේ පිරිමි දරුවන් ද නුඹලාගේ සහෝදරයින් ද නුඹලාගේ කලත්රයන් ද නුඹලාගේ පවුලේ අය ද නුඹලා ඉපැයූ ධනයන් ද නුඹලා අලාභය (පිළිබඳව) බිය වන ව්යාපාරය ද නුඹලා ප්රිය කරන වාසස්ථාන ද (යන දෑ) අල්ලාහ්ට ද ඔහුගේ රසූල්වරයාට ද ඔහුගේ මාර්ගයේ ප්රයත්නය කිරීමට ද වඩා නුඹලා වෙත ඉතා ප්රියමනාප වූයේ නම් එවිට අල්ලාහ් තම (දඬුවමේ) අණ ගෙන එන තෙක් නුඹලා බලාපොරොත්තු වවු. තවද පාපතර පිරිසට අල්ලාහ් යහ මග පෙන්වන්නේ නැත.
لَقَدْ نَصَرَكُمُ اللَّهُ فِي مَوَاطِنَ كَثِيرَةٍ ۙ وَيَوْمَ حُنَيْنٍ ۙ إِذْ أَعْجَبَتْكُمْ كَثْرَتُكُمْ فَلَمْ تُغْنِ عَنكُمْ شَيْئًا وَضَاقَتْ عَلَيْكُمُ الْأَرْضُ بِمَا رَحُبَتْ ثُمَّ وَلَّيْتُم مُّدْبِرِينَ
සැබැවින්ම අල්ලාහ් බොහෝ (යුද)බිම්හි ද හුනෙයින් දින ද නුඹලාට උදව් කළේය. (එම) අවස්ථාවේ නුඹලාගේ අධිකත්වය නුඹලාව මවිතයට පත් කළේය. (නමුත්) එය නුඹලාට කිසිදු ඵලක් ඇති නොකළේය. තවද මිහිතලය, එය විශාලව පැවතුණ ද නුඹලා කෙරෙහි පටු විය. පසුව පිටුපෑවවුන් ලෙස නුඹලා හැරී ගියෙහුය.
10මක්කා ජයග්රහණයෙන් පසුව අසල්වැසි ගෝති්රකයින් විශාල සේනාවක් මුස්ලිම්වරුන්ව ආක්රමණය කිරීමට සැරසෙන බව නබි මුහම්මද් තුමාණන්ට ආරංචි විය. එතුමා ඔවුන් වෙත සේනාවක් රැගෙන ගියේය. නැගෙනහිර මක්කාවේ සිට සැතපුම් දහයක් පමණ දුරින් පිහිටි හුනෙයින් නම් මිටියාවතෙහි යුද්ධය ඇති විය. කිසිදු යුද්ධයක නොවූ මුස්ලිම්වරුන්ගේ විශාල සේනාවක් මෙම යුද්ධයට සහභාගී වූහ. ඔවුන්ගේ සංඛ්යාව 12,000 ක් පමණ විය. මෙම යුද්ධයට සහභාගී වන විට ඇතැම් මුස්ලිම්වරුන්ගේ සිත් තුළ මීට පෙර යුද්ධයන්හි මුස්ලිම්වරුන් කුඩා සේනාවක්ව සිට ජය ගෙන ඇති බැවින් මෙම යුද්ධයේ ඔවුන් පරාජය නොවේ යැයි සිතූහ. ඔවුන් අල්ලාහ්ගේ උදව්ව වෙනුවට තම අධිකත්වය කෙරෙහි විශ්වාස තැබීම අල්ලාහ් පිළිකුල් කළේය. එබැවින් යුද්ධය ආරම්භයේදීම ඔවුන් පසුබට වීමකට මුහුණ දුන්නෝය. මුස්ලිම්වරුන්ගෙන් විශාල පිරිසක් විසිරී ගියෝය. නමුත් නබි මුහම්මද් තුමාණන් හා ඔහුගේ ඇතැම් සහාබිවරුන් යුද පිටියේ රැඳී සිටියෝය. ස්වල්ප වේලාවකට පසු තත්ත්වය වෙනස් වී මුස්ලිම්වරුන් අල්ලාහ්ගේ උදව්වෙන් යුද්ධය ජය ගත්තෝය. මෙම ආයතය මෙවැනි සිද්ධීන් සිහිපත් කරන්නේය.
ثُمَّ أَنزَلَ اللَّهُ سَكِينَتَهُ عَلَىٰ رَسُولِهِ وَعَلَى الْمُؤْمِنِينَ وَأَنزَلَ جُنُودًا لَّمْ تَرَوْهَا وَعَذَّبَ الَّذِينَ كَفَرُوا ۚ وَذَٰلِكَ جَزَاءُ الْكَافِرِينَ
පසුව අල්ලාහ් ඔහුගේ ශාන්තභාවය තම රසූල්වරයා වෙත ද විශ්වාසිකයින් වෙත ද පහළ කළේය. තවද නුඹලා නුදුටු (මලක්වරුන්ගෙන් යුත්) සේනාවක් ද ඔහු පහළ කළේය. තවද ප්රතික්ෂේප කළවුන්ට දඬුවම් කළේය. තවද මෙය ප්රතික්ෂේපකයින්ගේ ප්රතිවිපාකයයි.
ثُمَّ يَتُوبُ اللَّهُ مِن بَعْدِ ذَٰلِكَ عَلَىٰ مَن يَشَاءُ ۗ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَّحِيمٌ
ඉන් පසුව (ඔවුන් අතුරින්) අල්ලාහ් අභිමත කළ අයට පශ්චාත්තාපය පිළිගන්නේය. තවද අල්ලාහ් අති ක්ෂමාශීලීය පරම කරුණාභරිතය.
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْمُشْرِكُونَ نَجَسٌ فَلَا يَقْرَبُوا الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ بَعْدَ عَامِهِمْ هَـٰذَا ۚ وَإِنْ خِفْتُمْ عَيْلَةً فَسَوْفَ يُغْنِيكُمُ اللَّهُ مِن فَضْلِهِ إِن شَاءَ ۚ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ حَكِيمٌ
විශ්වාස කළවුනි! සැබැවින්ම ආදේශකයින් (අභ්යන්තරයෙහි) අපිරිසිදුමය. එබැවින් ඔවුන්ගේ මෙම වසරට පසුව මස්ජිදුල් හරාම් වෙත ඔවුන් සමීප නොවිය යුතුය. නුඹලා දිළිඳුකමට බිය වූයෙහු නම් අල්ලාහ් අභිමත කළේ නම් තම වරප්රසාදයෙන් නුඹලාව පොහොසත් කරන්නේය. සැබැවින්ම අල්ලාහ් සර්වඥය සර්ව ප්රඥාවන්තය.
11මෙම ආයතයෙහි ‘ආදේශකයින් අපිරිසිදුමය’ යන පදයට ‘පිළිම වන්දනාකරුවන් පමණක් අපිරිසිදු’ යැයි වැරදි අදහසක් මතු වන අන්දමින් ඇතැමුන් විසින් පරිවර්තනය කර ඇත. එබැවින් මෙම ආයතයේ නිවැරදි අර්ථය දැන ගැනීම සඳහා පහත සඳහන් කරුණු වෙත අප අවධානය යොමු කළ යුතුය. 1. මෙහි ආදේශකයින් යන්නෙන් අදහස් කෙරෙනුයේ අල්ලාහ් නොවන දෑ නමදින්නන්, නබිවරයෙකුව හෝ මලක්වරයෙකුව අල්ලාහ්ට සමාන ලෙස සලකන්නන් නැතහොත් අල්ලාහ්ගේ යහ ගැත්තන්ව අල්ලාහ්ට පමණක් සතු ගුණාංගයන්හි හවුල්කරුවන් යැයි විශ්වාස කරන්නන් වේ. මුස්ලිම්වරුන් වුවද මෙවැනි විශ්වාසයන් මත සිටින්නේ නම් ඔවුන් ද මෙම ගණයට ඇතුළත්ය. 2. ‘ආදේශකයින් අපිරිසිදුමය’ යන්නෙහි අර්ථය වනුයේ ‘ඔවුන්ගේ දේහය හෝ ඇඳුම් පැලඳුම් අපිරිසිදුයි’ යන අදහස නොවේ. එයට වෙනස්ව මෙහි අර්ථය වනුයේ ‘ඔවුන්ගේ සිතෙහි ඇති වැරදි විශ්වාසයන් හා ප්රතිපත්තීන් අපිරිසිදුයි’ යන්නය. නරක සිතුවිල්ලක් ඇති පුද්ගලයෙකුගේ ක්රියාව දෙස බලා ඔහු නරක පුද්ගලයෙක් යැයි පැවසීමෙහි අදහස ඔහුගේ දේහය නරක් වූවා යන්න නොවේ. ඔහු තුළ ඇති සිතුවිල්ල හා ඔහුගේ ක්රියාව නරකයි යන්නය. නබි මුහම්මද් තුමාණන් තමන් වෙත පැමිණි මුස්ලිම් නොවන අයට ආගන්තුක සත්කාර කර ඇත්තාහ. ඇතැම් අවස්ථාවන් වල ඔවුන් සංග්රහයකට ආරාධනා කළ විට එය පිළිගෙන ද ඇත. එපමණක් නොව ඇතැම් අවස්ථාවන්වල ඔවුන්ව තම ඇතිරිල්ල මත ඉඳගන්නට ඉඩ දී ඇත. මෙම ආයතයෙහි ඔවුන්ගේ බාහිර අපිරිසිදුකම අදහස් කෙරෙන්නේ නම් නබි මුහම්මද් තුමාණන් මුස්ලිම් නොවන්නන් සමග මෙලෙස කටයුතු නොකරන්නට තිබුණි. මෙම ආයතයෙහි සඳහන් වී ඇත්තේ ආදේශකයින්ගේ විශ්වාසයේ අපිරිසිදුකම පිළිබඳව බව නබි මුහම්මද් තුමාණන්ගේ ඉහත සඳහන් ක්රියාවන් ප්රමාණවත් සාධක ලෙස ගෙන හැර දැක්විය හැක.
12එකල මක්කාවෙහි ආර්ථිකය රඳා පැවතුණේ වෙළඳාම මතය. අරාබිකරයේ සෑම ප්රදේශයකින්ම මිනිසුන් මක්කාවට හජ් වන්දනාව සඳහා පැමිණි විට ඔවුන්ගේ ව්යාපාරය මල්ඵල දැරීය. ආදේශකයන්ට මක්කාවට පැමිණීම තහනම් කරනු ලැබූ විට ඇතැම් මුස්ලිම්වරුන් ඔවුන්ගේ ව්යාපාරයේ පසුබැස්මක් ඇතිවේ දෝ යැයි බිය වූහ. මෙම ආයතය ඔවුන් තුළ තිබූ බිය පහ කරමින් දුප්පත්කම හා සෞභාග්යය අල්ලාහ් සතුය. ඔහු ඔවුන්ගේ ආර්ථික සෞභාග්යයට වෙනත් මාර්ගයන් ඇති කිරීමට ශක්තිය ඇත්තාය. එබැවින් මුස්ලිම්වරුන් ඔහු වෙතම සියල්ල භාර කළ යුතු යැයි පවසා ඇත.
قَاتِلُوا الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَلَا بِالْيَوْمِ الْآخِرِ وَلَا يُحَرِّمُونَ مَا حَرَّمَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَلَا يَدِينُونَ دِينَ الْحَقِّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ حَتَّىٰ يُعْطُوا الْجِزْيَةَ عَن يَدٍ وَهُمْ صَاغِرُونَ
ධර්ම පුස්තකය ලත් අය අතුරින් කවුරුන් අල්ලාහ්ව හා පරමාන්ත දිනය විශ්වාස නොකරන්නේ ද අල්ලාහ් හා ඔහුගේ රසූල්වරයා තහනම් කළ දෑ තහනම් ලෙස නොගන්නේ ද සත්යය දහම(ඉස්ලාමය) දහමක් ලෙස පිළිනොගන්නේ ද ඔවුන් (ස්ව කැමැත්තෙන්) යටත් වූවන් ලෙස දෑතින් ජිzස්යා (නම් බද්ද) ලබා දෙන තෙක් ඔවුන් සමග නුඹලා යුද වදිවු.
13මෙම ආයතයෙහි සඳහන් ‘ජිzස්යා’ යන පදය ‘බද්ද’ යන අර්ථය ගෙන දේ. එනම් ඉස්ලාමීය රජයක් විසින් තමන්ගේ පාලනය යටතේ සිටින මුස්ලිම් නොවන අයට ලබා දී ඇති ආරක්ෂාව හා අනෙකුත් පහසුකම් සඳහා ඔවුන්ගෙන් වාර්ෂිකව අය කරනු ලබන සුළු බද්ද මෙම නමින් හැඳින් වේ. මෙම ආයතයෙහි ‘ධර්ම පුස්තකය ලත් ජනයා’ යනුවෙන් විශේෂයෙන් සඳහන් වුවද මෙම නීතියට පොදුවේ මුස්ලිම් නොවන්නන් අන්තර්ගත වේ. ඉස්ලාමීය නීතිය අනුව මුස්ලිම්වරුන් අනිවාර්යයෙන් ‘zසකාතය’ හෙවත් අනිවාර්යය දන්දීම් ඉටු කළ යුත්තකි. ඉස්ලාමීය පාලනය යටතේ සිටින මුස්ලිම් නොවන වැසියන් හට ද මෙම දන්දීමේ ක්රමය අනිවාර්යය කොට තිබුණේ නම් එය ඔවුනට ඉස්ලාමීය පිළිවෙතක් කෙරෙහි කරන ලද බලපෑමක් වනු ඇත. තවද එය ඔවුන්ගේ ආගමික නිදහස උල්ලංඝනය කිරීමක් ද වනු ඇත. එහෙයින් ඔවුනට ඉස්ලාමීය රජය විසින් සපයන ලද ආරක්ෂාවන් හා අනෙකුත් පහසුකම් සඳහා වාර්ෂිකව සුළු මුදල් ප්රමාණයක් ඔවුන්ගෙන් අය කෙරේ. ඇතැමුන් විසින් වැරදි අන්දමින් විග්රහ කර තිබෙනවාක් මෙන් මෙය මුස්ලිම් නොවන්නන්ගෙන් තමන් මුස්ලිම් නොවන හෙයින් පළි ගැනීමක් වශයෙන් අය කරනු ලබන මුදලක් නොවේ. මන්දයත් ඔවුන් විග්රහ කරන්නාක් මෙන් මෙම මුදල් ප්රමාණය අය කිරීම පළි ගැනීමක් වනවා නම් ඉස්ලාමය මගින් කාන්තාවන්, ළමුන්, මහලු උදවියන්, රෝගීන්, රැකියාවක් නොමැත්තන් හා අන් ආගමික නායකයින් හට ද මෙම වාර්ෂික බදු ක්රමය කි්රයා කරන්නට තිබුණි. නමුත් මෙවැන්නන් කෙරෙහි මෙම බදු ක්රමය ඉස්ලාමය ක්රියාත්මක කර නොමැත. එක් රටක් තම රටවැසියන් හට ආරක්ෂාව හා වෙනත් පහසුකම් සැපයීමට ඉදිරිපත් වීම සඳහා සුළු ප්රමාණයක මුදලක් වාර්ෂිකව අය කරන්නේ නම් එය සාධාරණයක් වීම පැහැදිලි වන කරුණකි. ක්රි.ව 634 දී කාලිද් ඉබ්නු වලීද් තුමන්ගේ නායකත්වයෙන් පැවති යුද්ධයෙන් ඩැමස්කස් හි බලය මුස්ලිම්වරුනට පත් වූ අවස්ථාවේදී කිතුනු නිකාය හා යුදෙව්වන් මුස්ලිම් පාලකයින්ව සතුටින් පිළිගත්හ. ඊට ප්රධාන හේතුව වූයේ පෙර පාලකයින්ගේ හිංසා හා අධික බදු පැටවීමෙන් තුරන් වීම හා මෙම පාලනයේ ගෙවීමට සිදුවන ඉතා සුළු ප්රමාණයේ බදු ක්රමයයි.මුස්ලිම්වරුනට එරෙහිව හෙරක්ලියස් තම හමුදාවන් රැස් කොට යර්මුක්හි සටනට එන බව මුස්ලිම්වරු දැන ගත් විගස හමුදාවට සේනාව අවශ්ය හෙයින් තම ප්රජාව ආරක්ෂා කිරීමට ප්රමාණවත් අයුරින් හමුදාව යෙදවීමට අපොහොසත් වූ තත්වයක් උදා වූ නිසා ඔවුන්ගෙන් අයකර තිබූ ජිzස්යා හෙවත් ඉතා සුළු බදු මුදල ආපසු ගෙවීමට කටයුතු කරන ලදී.මෙම ක්රියාව කිතුනු හා යුදෙව් ප්රජාවගේ මහත් වූ සතුටට හේතු වූ අතර ඔවුන් දෙවිඳුන් ඇයැදිමින් මුස්ලිම් හමුදාවට ජයග්රහණය පතා යාච්ඤා කළ සිද්ධිය අපට ඉතිහාසය තුලින් දැනගත හැකි කරුණකි. තවද මෙම ආයතයෙහි “සාගිරූන්” යන පදයට පරිවර්තනයෙහි “යටත් වූවන්” යනුවෙන් සඳහන් වී ඇත. මෙම “සාගිරූන්” යන පදයට ඇතැමුන් ‘නින්දාවට පත් වූවන් ලෙස ඔවුන් දෑතින් ජිzස්යා (නම් බද්ද) ලබා දෙන තෙක් ඔවුන් සමග නුඹලා යුද වදිවු.’ යැයි වැරදි අන්දමින් පරිවර්තනය කර ඇත. එනමුත් මෙහි “සාගිරූන්” යන්නෙහි අර්ථය වනුයේ “යටත් වූවන්” යන්නය. එනම් ‘යම් යුද්ධයක දී පරාජයට පත් කණ්ඩායම ජය ගත් කණ්ඩායමට අත් වූ ප්රජාපාලන බලය හා තමන් ඔවුන්ට යටත් වූ බව පිළිගැනීම’ වේ. යම් කණ්ඩායමක් තමන් සමග සටන් කර ජය ගත් කණ්ඩායම ඉදිරියෙහි තම අවි ආයුධ පහත හෙළන්නේ නම් එහි අර්ථය ඔවුන් නින්දාවට පත් වූවා යන්න නොවේ. එයට පටහැණිව එහි අර්ථය වනුයේ ඔවුන් තම පරාජය පිළිගෙන ජය ගත් අයට යටත් වූ බවය.
وَقَالَتِ الْيَهُودُ عُزَيْرٌ ابْنُ اللَّهِ وَقَالَتِ النَّصَارَى الْمَسِيحُ ابْنُ اللَّهِ ۖ ذَٰلِكَ قَوْلُهُم بِأَفْوَاهِهِمْ ۖ يُضَاهِئُونَ قَوْلَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِن قَبْلُ ۚ قَاتَلَهُمُ اللَّهُ ۚ أَنَّىٰ يُؤْفَكُونَ
“උzසෙයිර් අල්ලාහ්ගේ පුත්රයා” යැයි යුදෙව්වෝ පවසති. “මසීහ් (නම් ඊසා) අල්ලාහ්ගේ පුත්රයා” යැයි කිතුනුවෝ පවසති. මෙය ඔවුන්ගේ මුවින් (පවසන්නා) වූ ඔවුන්ගේ ප්රකාශයයි. ඔවුහු (ඔවුන්ට) පෙර ප්රතික්ෂේප කළවුන්ගේ ප්රකාශනය අනුකරණය කරන්නෝය. අල්ලාහ් ඔවුන්ව විනාශ කර දමනු මැනව! කෙසේ නම් ඔවුන් (යහ මගින් මුළා වී) හරවනු ලැබුවේ ද?
14උzසෙයිර් තුමාණන්ව යුදෙව්වන් ගරු කොට සැලකූහ. මන්දයත් මොහු තව්රාත් ධර්ම පුස්තකය නැතිවී ගිය පසු නැවත එය සම්පාදනය කළ හෙයිනි. යුදෙව්වන්ගෙන් බොහෝ දෙනා ඔහු අල්ලාහ්ගේ පුත්රයා යැයි විශ්වාස නොකළද ඔවුන්ගෙන් ඇතැම් කණ්ඩායම් - විශේෂයෙන් අරාබිකරයේ ජීවත් වූ අය - ඔහු අල්ලාහ්ගේ පුත්රයා යැයි විශ්වාස කළෝය.
اتَّخَذُوا أَحْبَارَهُمْ وَرُهْبَانَهُمْ أَرْبَابًا مِّن دُونِ اللَّهِ وَالْمَسِيحَ ابْنَ مَرْيَمَ وَمَا أُمِرُوا إِلَّا لِيَعْبُدُوا إِلَـٰهًا وَاحِدًا ۖ لَّا إِلَـٰهَ إِلَّا هُوَ ۚ سُبْحَانَهُ عَمَّا يُشْرِكُونَ
ඔවුහු අල්ලාහ් හැර ඔවුන්ගේ (යුදෙව්) ධර්මාචාර්යවරුන්ව ද ඔවුන්ගේ (කිතුනු) පියතුමන්ලාව ද මර්යම්ගේ පුත් මසීහ්(නම් ඊසා)ව ද දෙවිවරුන් ලෙස ගත්තෝය. තවද (අල්ලාහ් වන) එකම දෙවියන්ව නැමදීම පිණිස මිස ඔවුන් අණ කරනු නොලැබුවෝය. ඔහු හැර (නැමදුමට) වෙනත් දෙවියෙකු නැත. ඔවුන් ආදේශ කරන දැයින් ඔහු පිවිතුරුය.
يُرِيدُونَ أَن يُطْفِئُوا نُورَ اللَّهِ بِأَفْوَاهِهِمْ وَيَأْبَى اللَّهُ إِلَّا أَن يُتِمَّ نُورَهُ وَلَوْ كَرِهَ الْكَافِرُونَ
ඔවුහු තම මුවින් අල්ලාහ්ගේ ආලෝකය නිවාලීමට අදහස් කරති. ප්රතික්ෂේපකයින් (එය) පිළිකුල් කළ ද අල්ලාහ් තම ආලෝකය පරිපූර්ණ කිරීම මිස (ඔවුන්ගේ උත්සහයන් සියල්ල) ප්රතික්ෂේප කරන්නේය.
هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدَىٰ وَدِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَلَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ
ආදේශකයින් පිළිකුල් කළ ද (අන්) සියලු දහම් වලට වඩා එය(ඉස්ලාමය) ඔහු උසස් කිරීම පිණිස ඔහුගේ රසූල්වරයාව යහමග හා සත්යය වූ දහම සමග එව්වේ ඔහුමය.
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّ كَثِيرًا مِّنَ الْأَحْبَارِ وَالرُّهْبَانِ لَيَأْكُلُونَ أَمْوَالَ النَّاسِ بِالْبَاطِلِ وَيَصُدُّونَ عَن سَبِيلِ اللَّهِ ۗ وَالَّذِينَ يَكْنِزُونَ الذَّهَبَ وَالْفِضَّةَ وَلَا يُنفِقُونَهَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَبَشِّرْهُم بِعَذَابٍ أَلِيمٍ
විශ්වාස කළවුනි! (යුදෙව්)ධර්මාචාර්යවරුන් හා (කිතුනු) පියතුමන්ලා අතුරින් බොහෝ දෙනා ජනයාගේ ධනය අයුතු ලෙස අනුභව කරති. තවද ඔවුන් අල්ලාහ්ගේ මාර්ගයෙන් (ජනයින්ව) වළක්වති.තවද කවුරුන් රන් හා රිදී නිධන්ගත කර තබා ඒවා අල්ලාහ්ගේ මාර්ගයේ වියදම් නොකරන්නේද, (නබිවරය,) ඔවුනට වේදනීය දඬුවමක් පිළිබඳව නුඹ ශුභාරංචි පවසවු.
يَوْمَ يُحْمَىٰ عَلَيْهَا فِي نَارِ جَهَنَّمَ فَتُكْوَىٰ بِهَا جِبَاهُهُمْ وَجُنُوبُهُمْ وَظُهُورُهُمْ ۖ هَـٰذَا مَا كَنَزْتُمْ لِأَنفُسِكُمْ فَذُوقُوا مَا كُنتُمْ تَكْنِزُونَ
එ(ම රන් රිදී යනාදි)ය නිරා ගින්නෙහි උණු කරනු ලබන දිනයෙහි( ඔවුහු දඬුවම් කරනු ලබන්නෝ)ය. එවිට එමගින් ඔවුන්ගේ නළල් ද ඔවුන්ගේ ඇක පෙදෙස් ද ඔවුන්ගේ පිට පෙදෙස් ද හංවඩු ගසනු ලැබේ. “මෙය නුඹලා වෙනුවෙන් නුඹලා නිධන්ගත කර ගත් දෑය. එබැවින් නුඹලා නිධන්ගත කර ගනිමින් සිටි දෑ නුඹලා රස විඳිවු.” (යැයි ඔවුනට පවසනු ලැබේ.)
إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِندَ اللَّهِ اثْنَا عَشَرَ شَهْرًا فِي كِتَابِ اللَّهِ يَوْمَ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ مِنْهَا أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ ۚ ذَٰلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ ۚ فَلَا تَظْلِمُوا فِيهِنَّ أَنفُسَكُمْ ۚ وَقَاتِلُوا الْمُشْرِكِينَ كَافَّةً كَمَا يُقَاتِلُونَكُمْ كَافَّةً ۚ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ
අහස් හා මිහිතලය මැවූ දින (සිට) අල්ලාහ්ගේ (ආරක්ෂිත) ලේඛනයෙහි ඇති පරිදි සැබැවින්ම අල්ලාහ් අබියස මාස ගණන මාස දොළොහකි. ඒවායින් ශුද්ධ වූ (මාස) හතරකි. එයයි ඍජූ දහම වන්නේ. එබැවින් ඒවායෙහි නුඹලා නුඹලාට අපරාධ කර නොගනිවු. තවද ආදේශකයින් නුඹලා සමග පූර්ණ ලෙස යුද වදින්නාක් මෙන් නුඹලා ද ඔවුන් සමග පූර්ණ ලෙස යුද වදිවු. තවද සැබැවින්ම අල්ලාහ් බිය භක්තිකයින් සමග යැ’යි නුඹලා දැන ගනිවු.
15මෙයට පෙර ආයතයෙහි ‘අහස් හා මිහිතලය මැවූ දින (සිට) අල්ලාහ්ගේ (ආරක්ෂිත) ලේඛනයෙහි ඇති පරිදි සැබැවින්ම අල්ලාහ් අබියස මාස ගණන මාස දොළොහකි. ඒවායින් ශුද්ධ වූ (මාස) හතරකි.’ යනුවෙන් සඳහන් කර ඇත. ‘එම මාසයන් හතර ශුද්ධ වූවන්’ යන්නෙහි අර්ථය නම් ‘එම මාසයන්හි යුද කිරීම අල්ලාහ් විසින් මුළුමනින්ම තහනම් කරනු ලැබ ඇති බවය.’ මෙම නීතිය නබි ඉබ්රාහීම් තුමාණන්ගේ කාලයේ සිටම අරාබිවරුන් අතර ඉතා වැදගත් නීතියක් ලෙස පැවැත එන්නකි. එම වැසියන්ට එක් තැනක සිට තවත් තැනකට අභයදායීව ගමන් කළ හැකි වී තිබුණේ යුද්ධයන් නොමැති කාලය වන මෙම මාසයන් හතරෙහිය. චන්ද්ර ගණනය අනුව මෙම මාස හතර නම් ‘මුහර්රම්’, ‘රජබ්’, ‘දුල් කඃදා’ හා ‘දුල් හිජ්ජා’ යන මාසයන්ය. එකල විසූ ප්රතික්ෂේපකයින් මෙම මාසයන් තුළ සටන් කිරීමට අවස්ථාවක් එළඹුණු විට එම මාසයන්හි සටන් කිරීම තහනම් කොට ඇති හෙයින් එම මාසය වෙනස් කරන්නන්ව සිටියෝය. එනම් උදාහරණයක් ලෙස ඉහත සඳහන් මාස අතුරින් ‘දුල් කඃදා’ නම් මාසයෙහි මොවුනට සටන් කළ යුතු නම් එම මාසයේ ස්ථානයට සටන් කිරීමට තහනම් නොවන මාසයක් වන ‘සෆර්’ නම් මාසය පත් කර ‘සෆර්’ මාසයෙහි ස්ථානයේ ‘දුල් කඃදා’ මාසය පත් කර ගනිති. එකල ඔවුන්ව පාලනය කරන්නා වූ රජයක් හෝ ආණ්ඩු ක්රමයක් නොතිබුණ හෙයින් ඔවුන් තමන්ට අවශ්ය පරිදි මෙලෙස වෙනස්කම් කරමින් සිටියෝය. මෙමගින් සිදුවනුයේ තමන්ට සටන් කිරීමට අවශ්ය වූ විට සටන් කිරීමට තහනම් වූ කාලය ප්රමාද කර තහනම් නොවන කාලය එතැනට පත් කර ගැනීමකි. තවද අවුරුද්දකට මාස 12 ක් වන අතර ඇතැම් අවස්ථාවන්හි ඔවුන් මාසයක් අධික කර එම අවුරුද්දෙහි මාස 13 ක් බවට පත් කර ගනිති. තවත් අවස්ථාවන්හි මාස 12 න් මාසයක් අඩු කර එම අවුරුද්දෙහි මාස 11 ක් බවට පත් කර ගනිති. අල්ලාහ් ඊළඟ ආයතයෙහි අවසානයෙහි ‘යහ මග පෙන්වන්නේ නැත.’ යනුවෙන් සඳහන් කර ඇත්තේ මෙවැනි අපරාධිත ක්රියාවන් කරමින් සිටි එම ප්රතික්ෂේකයින් පිළිබඳවය. මන්දයත් මෙලෙස මාසයන්හි තැන් මාරු කිරීම් හා ඒවා අඩු වැඩි කිරීම් අන් අයට යම් හානියක් සිදු කරන ක්රියාවකි. උදාහරණයක් ලෙස බැලූ කල යමෙකු එක් පුද්ගලයෙකුව වැඩ කිරීම සඳහා ගෙන ඔහුට වාර්ෂික කුලියක් නිර්ණය කර එම වර්ෂයේ මාස දෙකක් අධික කර මාස 14 ක් ලෙස පත් කරන්නේ නම් ඔහුට මාස දෙකක් අධිකව වැඩ කරන්නට සිදු වනු ඇත. මෙයට ‘නසී’ යනුවෙන් හඳුන්වනු ලැබේ. මෙලෙස කිරීමෙන් අන් අයට අසාධාරණයක් සිදුවන හෙයින් ඉස්ලාමීය බැල්මෙහි යහමග ලෙස සලකනු ලබන එම මග මෙවැනි ක්රියාවන් කළ එම ප්රතික්ෂේපකයින්ට නොලැබේ යැයි අවවාද කර ඇත.
إِنَّمَا النَّسِيءُ زِيَادَةٌ فِي الْكُفْرِ ۖ يُضَلُّ بِهِ الَّذِينَ كَفَرُوا يُحِلُّونَهُ عَامًا وَيُحَرِّمُونَهُ عَامًا لِّيُوَاطِئُوا عِدَّةَ مَا حَرَّمَ اللَّهُ فَيُحِلُّوا مَا حَرَّمَ اللَّهُ ۚ زُيِّنَ لَهُمْ سُوءُ أَعْمَالِهِمْ ۗ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ
(පාරිශුද්ධ මාසයන් තමන්ගේ කැමැත්ත පරිදි) ප්රමාද කිරීම (දේව) ප්රතික්ෂේපයෙහි වර්ධනය වීමක්මය. මෙ(සේ කිරීම )මගින් ප්රතික්ෂේප කළවුන් මුළා කරනු ලබති. එක් වසරක එ(සේ මසක ප්රමාද)ය ඔවුහු අනුමත කර ගනිති. (තවත්) වසරක එය තහනම් කර ගනිති. (ඔවුන් මෙසේ කරනුයේ) අල්ලාහ් සුවිශුද්ධ කළ දෑහි(මාසයන්හි) ගණනට ඔවුන්(ගේ ගණනය) අනුකූල වීම පිණිසය. තවද අල්ලාහ් තහනම් කළ දෑ ඔවුහු අනුමත කර ගනිති. ඔවුන්ගේ ක්රියාවන්හි නරකය ඔවුනට (ෂෙයිතාන් විසින්) අලංකාර කර පෙන්වනු ලැබීය. තවද ප්රතික්ෂේපක පිරිසට අල්ලාහ් යහමග පෙන්වන්නේ නැත.
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا مَا لَكُمْ إِذَا قِيلَ لَكُمُ انفِرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ اثَّاقَلْتُمْ إِلَى الْأَرْضِ ۚ أَرَضِيتُم بِالْحَيَاةِ الدُّنْيَا مِنَ الْآخِرَةِ ۚ فَمَا مَتَاعُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فِي الْآخِرَةِ إِلَّا قَلِيلٌ
විශ්වාස කළවුනි! නුඹලාට කුමක් වී ද? “අල්ලාහ්ගේ මාර්ගයේ පිටව යවු” යැයි නුඹලාට පවසනු ලැබූ විට නුඹලා මිහිතලයට (ඇලී) බර වන්නෙහුය. මතු ලොවට වඩා මෙලොව ජීවිතය මගින් නුඹලා තෘප්තියට පත් වන්නෙහු ද? මෙලොව ජීවිතයේ වින්දනය මතු ලොවෙහි (වින්දනය සමග සසඳා බලන්නේ නම්) ස්වල්පයක් මිස නැත.
16මෙතැන් සිට ‘තබූක්’ යුද්ධය පිළිබඳව ඇතැම් සිද්ධීන් සඳහන් වී ඇත. එයත් සමග සූරාව අවසානය දක්වා ආත්ම වංචනිකයින්ගේ හැසිරීම පිළිබඳව සඳහන් වී ඇත. තබූක් යනු ජෝර්දානයට යාබදව මදීනාවේ උතුරු දේශ සීමාවේ එක් ස්ථානයකි. එය බෙන්සන්ටයින් අධිරාජ්යයා විසින් පාලනය කළ සිරියාවේ කොටසකි. මුස්ලිම්වරුන් අරාබි දේශ සීමාව ජයග්රහණය කරමින් මුළු අරාබි අර්ධද්වීපයම ඔවුන් යටතට පත් කරවනු දැක ඔවුන්ට එරෙහිව ප්රහාර එල්ල කිරීමට විශාල සේනාවක් සමග ඇතැම් අරාබි ක්රිස්තියානි රාජ්යයන්ගෙන් උදවු පතමින් බෙන්සන්ටයින් අධිරාජ්යයා සූදානම් විය. මෙය දැනගත් නබි මුහම්මද් තුමා ඔවුන් සමග යුද කිරීමට තීරණය කළේය. එම කාලය අරාබිකරයේ උෂ්ණ සමයක් විය. මුස්ලිම්වරුන්ට දැඩි උෂ්ණත්වයක් සමග සැතපුම් සියයක් පමණ කාන්තාරය තරණය කිරීමට සිදු විය. එය මදීනාවෙහි රටඉඳි අස්වනු නෙළන සමයක් ද විය. මදීනාවේ ආර්ථිකය රඳා පැවතියේ රටඉඳි වෙළදාම මතය. මුස්ලිම්වරුන්ට ඔටුවන් හා භාණ්ඩ ප්රවාහනයේ විශාල හිඟයක් විය. මුස්ලිම්වරුන්ට අසීරුම යුද්ධය වූයේ මෙයයි. සහාබිවරුන් බොහෝ දෙනෙක් නබි මුහම්මද් තුමා සමග සිත් පතුලින්ම යුද්ධයට සූදානම් වූහ. තවත් සමහරුන් ඉහත පැවසූ දුෂ්කරතාවන් නිසා අකමැති වුවද අවසානයේ සූදානම් වූහ. මෙම ආයතය ඔවුන්ව ආමන්ත්රණය කරන්නේය. ආත්ම වංචනිකයින් එය දුෂ්කර ගමනක් වීම හේතුවෙන් සූදානම් නොවූහ. ඔවුන් විවිධ නිදහසට කරුණු පවසමින් පසුබට වූහ. මින්පසු ආයතයන්හි ඔවුන්ගේ කුමන්ත්රණ හා ඔවුන්ගේ දඬුවම පිළිබඳව අවවාද කර ඇත. අවසානයේදී 30,000 ක් පමණ මුස්ලිම් සේනාව තබූක් නම් ස්ථානයට සේන්දු වූ කල්හි රෝමානු අධිරාජ්යයා තම සේනාව ප්රහාර එල්ල නොකර ආපසු කැඳවා ගත්තේය. එබැවින් යුද්ධයක් එහි දී සිදු නොවීය.
إِلَّا تَنفِرُوا يُعَذِّبْكُمْ عَذَابًا أَلِيمًا وَيَسْتَبْدِلْ قَوْمًا غَيْرَكُمْ وَلَا تَضُرُّوهُ شَيْئًا ۗ وَاللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ
නුඹලා (අල්ලාහ්ගේ මාර්ගයේ) පිටව නොගියේ නම් නුඹලාට වේදනීය දඬුවමකින් ඔහු(අල්ලාහ්) දඬුවම් කරන්නේය. තවද (නුඹලා වෙනුවට) නුඹලා නොවන (වෙනත්) පිරිසක් ප්රතිස්ථාපනය කරන්නේය. තවද කිසිවකින් නුඹලා ඔහුට හිංසාවක් කළ නොහැක. තවද අල්ලාහ් සියලු දෑ කෙරෙහි අති බල සම්පන්නය.
إِلَّا تَنصُرُوهُ فَقَدْ نَصَرَهُ اللَّهُ إِذْ أَخْرَجَهُ الَّذِينَ كَفَرُوا ثَانِيَ اثْنَيْنِ إِذْ هُمَا فِي الْغَارِ إِذْ يَقُولُ لِصَاحِبِهِ لَا تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنَا ۖ فَأَنزَلَ اللَّهُ سَكِينَتَهُ عَلَيْهِ وَأَيَّدَهُ بِجُنُودٍ لَّمْ تَرَوْهَا وَجَعَلَ كَلِمَةَ الَّذِينَ كَفَرُوا السُّفْلَىٰ ۗ وَكَلِمَةُ اللَّهِ هِيَ الْعُلْيَا ۗ وَاللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ
නුඹලා ඔහුට(නබිවරයාට) උදව් නොකරන්නේ නම් (එමගින් ඔහුට කිසිවක් සිදුවන්නේ නැත. මන්දයත්) ප්රතික්ෂේප කළවුන් (විසින්, මක්කාවෙන්) ඔහුව පිටමං කළ අවස්ථාවේදී සැබැවින්ම අල්ලාහ් ඔහුට උදව් කළේය. (ඔහු එම) දෙදෙනාගෙන් දෙවැන්නාව සිටියේය. (එවිට) ඔවුන් දෙදෙනා ගුහාවේ සිටි අවස්ථාවේදී, (එනම්) ඔහු තම සගයාට “නුඹ දුක් නොවවු. සැබැවින්ම අල්ලාහ් අප සමගය.” යැයි පැවසූ අවස්ථාවෙහිය.එවිට අල්ලාහ් ඔහු කෙරෙහි තමාගේ ශාන්තභාවය පහළ කර නුඹලා නොදුටු සේනාවකින් ඔහුව ශක්තිමත් කළේය. තවද ප්රතික්ෂේප කළවුන්ගේ වදන පහත් ලෙස පත් කළේය. තවද අල්ලාහ්ගේ වදන, එයමය උසස් වන්නේ. තවද අල්ලාහ් අති බලසම්පන්නය සර්ව ප්රඥාවන්තය.
17මෙහි සඳහන් වන්නේ නබි මුහම්මද් තුමාණන්ගේ දේශාන්තරණය පිළිබඳවය. නබි මුහම්මද් තුමා තමාව මක්කාවාසී ප්රතික්ෂේපකයන් ඝාතනය කිරීමට කුමන්ත්රණ කරන බව දැන ගත් විට අබූ බක්ර් තුමා සමග මදීනාවට දේශාන්තරණය කිරීමට පිටත් වුණේය. සතුරන් එතුමාව ලුහුබඳින බව දැන ගත් නබි මුහම්මද් තුමාණන් ‘සව්ර්’ නම් කන්දේ ගුහාවක සැඟවුණේය. ඔවුන් දෙදෙනා ඒ තුළ දින තුනක් සිටිය දී ඔවුන්ගේ සතුරන් සෑම දිශාවකම සොයමින් සිටියෝය. සමහරුන් ගුහාව අසලට ද පැමිණියෝය. අබූ බක්ර් තුමාණන් හසු වේවි යැයි දුකට පත් විය. නමුත් නබි මුහම්මද් තුමාණන් “නුඹ දුක් නොවවු. සැබැවින්ම අල්ලාහ් අප සමගය.” යැයි ඔහුව සැනසුවේය. අල්ලාහ් මකුළුවෙකු මගින් ගුහාවේ දොරටුව වැසෙන පරිදි දැල් වියන්නට සැලසුවේය. එය දුටු ඔවුන් මිනිසෙකු ඒ තුළ සිටිය නොහැක යැයි අනුමාන කර එය පසු කරමින් ගියෝය.
انفِرُوا خِفَافًا وَثِقَالًا وَجَاهِدُوا بِأَمْوَالِكُمْ وَأَنفُسِكُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ۚ ذَٰلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ
සැහැල්ලුව සිටියදී ද පීඩිතව සිටියදී ද නුඹලා (අල්ලාහ්ගේ මාර්ගයේ) පිටව යවු. තවද නුඹලා නුඹලාගේ ධනයෙන් ද නුඹලාගේ ප්රාණයෙන් ද අල්ලාහ්ගේ මාර්ගයේ ප්රයත්නය කරවු. නුඹලා දැන සිටියෙහු නම් එය නුඹලාට ඉතා යහපත් වන්නේය.
18මෙම ආයතයෙහි අදහස ජනයා ශක්තිමත්, දුර්වල, පොහොසත්, දුප්පත්, තරුණ හා මහළු යන කුමන හෝ අවස්ථාවක වුවද අල්ලාහ්ගේ මාර්ගයේ පිටවන ලෙසය.
19වැඩි විස්තර සඳහා අල් කුර්ආන් 2:218 හි පාද සටහන බලන්න.
لَوْ كَانَ عَرَضًا قَرِيبًا وَسَفَرًا قَاصِدًا لَّاتَّبَعُوكَ وَلَـٰكِن بَعُدَتْ عَلَيْهِمُ الشُّقَّةُ ۚ وَسَيَحْلِفُونَ بِاللَّهِ لَوِ اسْتَطَعْنَا لَخَرَجْنَا مَعَكُمْ يُهْلِكُونَ أَنفُسَهُمْ وَاللَّهُ يَعْلَمُ إِنَّهُمْ لَكَاذِبُونَ
(නබිවරය, නුඹ කුමක් වෙත කැඳෙව්වේ ද) එය සමීපයෙන් ඇති වස්තුවක් ලෙස ද මධ්යස්ථ ගමනක් ලෙස ද තිබී නම් (ආත්ම වංචනික) ඔවුන් (තබූක් යුද්ධය සඳහා) නුඹව පිළිපදින්නට තිබුණි. එනමුත් දීර්ඝ මාර්ගයන් ඔවුනට දුරස් විය. (එබැවින් ඔවුන් එයට සහභාගී නොවූහ.) “අපට හැකියාව තිබුණේ නම් නුඹලා සමග අපි ද පිට වී ඇත්තෙමු” යැයි ඔවුහු අල්ලාහ් මත දිවුරති. ඔවුන් තමන්වම විනාශ කර ගනිති. තවද සැබැවින්ම ඔවුන් අසත්යවන්තයින් යැයි අල්ලාහ් දන්නේය.
20මෙම ආයතයෙහි ආත්ම වංචනිකයින් යුද්ධයට නොගොස් සිටීමට බොරු නිදහසට කරුණු පැවසීම පිළිබඳව සඳහන් වේ. එනම් ඔවුන් “ඇතැම් හේතූන් නිසා අපට නුඹලා සමග යුද්ධයට පැමිණීමට නොහැකි විය. එසේ නැතහොත් අපද නුඹලා සමග සතුටින් යුද්ධයට සහභාගී වී ඇත්තෙමු.” යැයි මුස්ලිම්වරුන්ට බොරු පැවසූහ.
عَفَا اللَّهُ عَنكَ لِمَ أَذِنتَ لَهُمْ حَتَّىٰ يَتَبَيَّنَ لَكَ الَّذِينَ صَدَقُوا وَتَعْلَمَ الْكَاذِبِينَ
(නබිවරය,) අල්ලාහ් නුඹට සමාව දුන්නේය. (ඔවුන් පවසන දැයෙහි) සත්යය ප්රකාශ කළවුන් කවුරුන් දැ’යි නුඹට පැහැදිලි වී අසත්යවන්තයින් කවුරුන් දැ’යි නුඹ දැන ගන්නා තුරු ඔවුනට නුඹ (යුද්ධයට සහභාගී නොවී මදීනාවේ රැඳී සිටීමට) අවසර දුන්නේ මන්ද?
لَا يَسْتَأْذِنُكَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ أَن يُجَاهِدُوا بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ ۗ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِالْمُتَّقِينَ
අල්ලාහ්ව ද පරමාන්ත දිනය ද විශ්වාස කරන්නන් තම ධනයෙන් හා තම ප්රාණයෙන් (අල්ලාහ්ගේ මාර්ගයේ) ප්රයත්නය නොකර සිටීමට නුඹගෙන් අවසර නොපතන්නෝය. තවද අල්ලාහ් බිය භක්තිකයින් පිළිබඳව සර්වඥය.
21වැඩි විස්තර සඳහා අල් කුර්ආන් 2:218 හි පාද සටහන බලන්න.
إِنَّمَا يَسْتَأْذِنُكَ الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَارْتَابَتْ قُلُوبُهُمْ فَهُمْ فِي رَيْبِهِمْ يَتَرَدَّدُونَ
(එසේ) නුඹගෙන් අවසර පතනුයේ අල්ලාහ්ව ද පරමාන්ත දිනය ද විශ්වාස නොකරන්නන්මය. තවද ඔවුන්ගේ හදවත් සැකයෙහි විය. එබැවින් ඔවුහු තමන්ගේ සැකයෙහි දෙගිඩියාවෙන් සිටිති.
وَلَوْ أَرَادُوا الْخُرُوجَ لَأَعَدُّوا لَهُ عُدَّةً وَلَـٰكِن كَرِهَ اللَّهُ انبِعَاثَهُمْ فَثَبَّطَهُمْ وَقِيلَ اقْعُدُوا مَعَ الْقَاعِدِينَ
ඔවුන් (නුඹ සමග යුද්ධය සඳහා) පිටත් වීමට අපේක්ෂා කළේ නම් ඒ සඳහා (පෙර) සූදානමක් ඔවුන් සූදානම් කරනු ඇත. එනමුත් ඔවුන්ගේ පිටත් වීම අල්ලාහ් පිළිකුල් කළේය. එබැවින් ඔවුන්ව ඔහු රඳවා තැබුවේය. තවද “රැඳෙන්නන් සමග නුඹලා ද රැඳී සිටිවු” යැයි (ඔවුනට) පවසනු ලැබීය.
22මන්දයත් සත්ය මුස්ලිම්වරුන් පමණක් මෙම යුද්ධයට සහභාගී විය යුතු යැයි අල්ලාහ් අභිමත කළ හෙයිනි.
23මෙහි “රැඳෙන්නන් සමග නුඹලා ද රැඳී සිටිවු” යැයි ආත්ම වංචනිකයින්ට අල්ලාහ් ආමන්ත්රණය කොට ඇත්තේ කාන්තාවන්, දරුවන් හා මහළු උදවිය සමග යුද්ධයට නොගොස් රැඳී සිටින ලෙසය.
لَوْ خَرَجُوا فِيكُم مَّا زَادُوكُمْ إِلَّا خَبَالًا وَلَأَوْضَعُوا خِلَالَكُمْ يَبْغُونَكُمُ الْفِتْنَةَ وَفِيكُمْ سَمَّاعُونَ لَهُمْ ۗ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِالظَّالِمِينَ
නුඹලා සමග ඔවුන් පිටත් වූයේ නම් කලහකමක් මිස (වෙනත් කිසිවක්) නුඹලාට ඔවුන් වර්ධනය නොකරනු ඇත. තවද ඔවුන් නුඹලාට අක්රමිකතා ඇති වීමේ බලාපොරොත්තුවෙන් නුඹලා අතර (කේළාම් කියමින්) සැරිසරන්නෝය. නුඹලා තුළ ඔවුන් වෙනුවෙන් (ඔවුන් පවසන දෑ) කැමැත්තෙන් අසන්නන් ද වෙති. අපරාධකරුවන් පිළිබඳව අල්ලාහ් සර්වඥය.
لَقَدِ ابْتَغَوُا الْفِتْنَةَ مِن قَبْلُ وَقَلَّبُوا لَكَ الْأُمُورَ حَتَّىٰ جَاءَ الْحَقُّ وَظَهَرَ أَمْرُ اللَّهِ وَهُمْ كَارِهُونَ
(නබිවරය,) සැබැවින්ම ඔවුහු මීට පෙරද අක්රමිකතා ඇති කිරීමට බලාපොරොත්තු වූවෝය. තවද ඔවුන් නුඹ වෙත (නුඹගේ) කරුණු (කනපිට) හැරෙව්වෝය. (කෙතරම් දුරටදයත්,) ඔවුන් පිළිකුල් කරන්නන්ව සිටියදී සත්යය පැමිණ අල්ලාහ්ගේ විධානය (ව්යාප්ත වී) හෙළිදරවු වන තුරුය.
وَمِنْهُم مَّن يَقُولُ ائْذَن لِّي وَلَا تَفْتِنِّي ۚ أَلَا فِي الْفِتْنَةِ سَقَطُوا ۗ وَإِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِيطَةٌ بِالْكَافِرِينَ
තවද ඔවුන් අතුරින් “මට (යුද්ධයට නොගොස් රැඳී සිටීමට) අවසර දෙනු. තවද මා පරීක්ෂා නොකරනු”යි පවසන්නෙකු ද වෙති. දැන ගනිවු. ඔවුන් අක්රමිකතාවයේ වැටී ඇත. තවද සැබැවින්ම නිරය ප්රතික්ෂේපකයින්ව වෙළා ගන්නකි.
24‘ජද් ඉබ්නු කයිස්’ නැමැති ආත්ම වංචනිකයා නබි මුහම්මද් තුමාණන් වෙත පැමිණ තබූක් යුද්ධයට නොගොස් සිටීමට නිදහසට කරුණු පැවසුවේය. එනම් ඔහුට අන් අයට වඩා අලංකාර කාන්තාවන් කෙරෙහි වැඩි ආශාවක් ඇතැ’යි ද ඔහු තබූක් යුද්ධයට ගොස් එහි ඇති අලංකාර රෝමානු කාන්තාවන් දුටුවේ නම් ඔහුගේ ලිංගික ආශාව යටපත් කළ නොහැකි වනු ඇතැ’යි ද ඔහු පරීක්ෂණයට මුහුණ දීමට සිදු වනු ඇතැ’යි ද පැවසුවේය. මෙයට අල්ලාහ් ඔහු හා ඔහුගේ ආත්ම වංචනික සගයින් ඔවුන් කරමින් සිටි නරක කි්රයාවන් හේතුවෙන් දැනටමත් අක්රමිකතාවයේ වැටී ඇතැ’යි පවසා ඇත.
إِن تُصِبْكَ حَسَنَةٌ تَسُؤْهُمْ ۖ وَإِن تُصِبْكَ مُصِيبَةٌ يَقُولُوا قَدْ أَخَذْنَا أَمْرَنَا مِن قَبْلُ وَيَتَوَلَّوا وَّهُمْ فَرِحُونَ
(යුද්ධය ජයග්රහණය කිරීමෙන්) නුඹට (යම්) යහපතක් ඇති වූ කල්හි එය ඔවුන්ව දුකට පත් කරයි. තවද නුඹට (එහි යම්) දුර්භාග්යයක් ඇති වූ කල්හි “සැබැවින්ම මීට පෙරම (නුඹලා සමග යුද්ධයට නොගොස්) අපි අපගේ විෂය (අවධානයට) ගත්තෙමු” යැයි පවසා ඔවුහු ප්රීති වන්නන්ව හැරී යති.