طسم
තා,සීන්,මීම්.
1වැඩි විස්තර සඳහා අල් කුර්ආන් 2:1 ආයතයේ පාද සටහන බලන්න.
تِلْكَ آيَاتُ الْكِتَابِ الْمُبِينِ
මෙය පැහැදිලි ධර්ම පුස්තකයේ වදන්ය.
نَتْلُو عَلَيْكَ مِن نَّبَإِ مُوسَىٰ وَفِرْعَوْنَ بِالْحَقِّ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ
(නබිවරය,) විශ්වාස කරන පිරිසක් වෙනුවෙන් මූසා හා ෆිර්අවුන්ගේ පුවතෙන් (කොටසක්) සත්යයෙන් යුතුව නුඹ වෙත පාරායනය කර (පෙන්ව)න්නෙමු.
إِنَّ فِرْعَوْنَ عَلَا فِي الْأَرْضِ وَجَعَلَ أَهْلَهَا شِيَعًا يَسْتَضْعِفُ طَائِفَةً مِّنْهُمْ يُذَبِّحُ أَبْنَاءَهُمْ وَيَسْتَحْيِي نِسَاءَهُمْ ۚ إِنَّهُ كَانَ مِنَ الْمُفْسِدِينَ
සැබැවින්ම ෆිර්අවුන් මිහිතලයෙහි ගර්වයට පත් විය. තවද ඔහු එහි වැසියන්ව විවිධ කණ්ඩායම් බවට පත් කර තිබුණේය. එනම් ඔවුන් අතුරින් එක් පිරිසක් ඔහු දුර්වලත්වයට පත් (කර හිංසා) කර තිබුණේය. ඔවුන්ගේ පුතුන් මරා දමමින් ඔවුන්ගේ ස්ත්රීන් (පමණක්) ජීවත් වන්නට ඉඩ හරිමින් සිටියේය. සැබැවින්ම ඔහු කලහකාරීන්ගෙන් කෙනෙකු විය.
وَنُرِيدُ أَن نَّمُنَّ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الْأَرْضِ وَنَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَنَجْعَلَهُمُ الْوَارِثِينَ
තවද මිහිතලයෙහි දුර්වල වූවන් කෙරෙහි අපි උපකාර කර ඔවුන්ව නායකයින් බවට පත් කර ඔවුන්ව (පාලන බලයට) උරුමක්කාරයින් බවට පත් කරන්නට අපි අදහස් කළෙමු.
وَنُمَكِّنَ لَهُمْ فِي الْأَرْضِ وَنُرِيَ فِرْعَوْنَ وَهَامَانَ وَجُنُودَهُمَا مِنْهُم مَّا كَانُوا يَحْذَرُونَ
තවද අපි ඔවුනට මිහිතලයෙහි (කොටසක) බලය පිහිටුවීමට සලස්වා ෆිර්අවුන්ට ද හාමාන්ට ද ඔවුන් දෙදෙනාගේ සේනාවන්ට ද ඔවුන්(මූසා හා ඔහුගේ පිරිස) අතුරින් කුමන දැයක් කෙරෙහි ඔවුන් බිය වෙමින් සිටියේ ද එය(තම රාජ්යය අහිමි වීම පිළිබඳව) ගෙනහැර පෑමට ද (අපි අදහස් කළෙමු).
2‘හාමාන්’ නැමැත්තා ෆිර්අවුන්ගේ ප්රධාන මන්ත්රීවරයකි. කුරිරු ෆිර්අවුන්ගේ රාජධානිය ඉස්රාඊලීය පිරිමි දරුවෙකුගේ අතින් විනාශ වනු ඇත යැයි මොහුට ශාස්ත්රකරුවන් පැවසුවෝය. මෙයට බිය වූ ෆිරඅවුන් ඉස්රාඊල්වරුනට ඉපදෙන සෑම පිරිමි දරුවෙකුවම ඝාතනය කිරීමට අණ කළේය. නමුත් ෆිර්අවුන්ට ඉතා බලවත් රාජධානියක් තිබී ඒ සියල්ල භාවිත කළ ද ඔහුට එය වළක්වා තම බලය ආරක්ෂා කිරීමට නොහැකි විය.
وَأَوْحَيْنَا إِلَىٰ أُمِّ مُوسَىٰ أَنْ أَرْضِعِيهِ ۖ فَإِذَا خِفْتِ عَلَيْهِ فَأَلْقِيهِ فِي الْيَمِّ وَلَا تَخَافِي وَلَا تَحْزَنِي ۖ إِنَّا رَادُّوهُ إِلَيْكِ وَجَاعِلُوهُ مِنَ الْمُرْسَلِينَ
(මූසා ඉපදුනු විට) අපි මූසාගේ මවට “නුඹ මොහුට(මූසාට) මව්කිරි පොවවු. මොහු(ව ෆිර්අවුන් ඝතනය කිරීම) පිළිබඳව නුඹ බිය වූයේ නම් මොහුව ගඟහි දමවු. තවද (මොහුව ගඟට දැමීම පිළිබඳව) නුඹ බිය නොවවු. තවද දුකට ද පත් නොවවු. සැබැවින්ම අපි නුඹ වෙත මොහුව නැවත ලබා දෙන්නන් වන්නෙමු. තවද මොහුව රසූල්වරුන්ගෙන් (කෙනෙකු බවට) පත් කරන්නන් වන්නෙමු” යැයි වහී පහළ කළෙමු.
3මෙම සිද්ධිය මදක් විස්තරාත්මකව අල් කුර්ආන් 20:38-39 හි සඳහන් වී ඇත.
فَالْتَقَطَهُ آلُ فِرْعَوْنَ لِيَكُونَ لَهُمْ عَدُوًّا وَحَزَنًا ۗ إِنَّ فِرْعَوْنَ وَهَامَانَ وَجُنُودَهُمَا كَانُوا خَاطِئِينَ
(මූසාව පෙට්ටියක දමා ගඟහි දැමූ පසු) ෆිර්අවුන්ගේ නිවැසියෝ මොහුව අහුලා ගත්තෝය. (එලෙස සිදු වූයේ) මොහු (අනාගතයේ) ඔවුනට සතුරෙකු වශයෙන් ද දුකක් වශයෙන් ද වනු පිණිසය. සැබැවින්ම ෆිර්අවුන් ද හාමාන් ද ඔවුන් දෙදෙනාගේ සේනාවන් ද වරදක් කර ගත්තවුන් වූහ.
وَقَالَتِ امْرَأَتُ فِرْعَوْنَ قُرَّتُ عَيْنٍ لِّي وَلَكَ ۖ لَا تَقْتُلُوهُ عَسَىٰ أَن يَنفَعَنَا أَوْ نَتَّخِذَهُ وَلَدًا وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ
තවද ෆිර්අවුන්ගේ බිරිය (ෆිර්අවුන්ට) “(මොහු) මට හා නුඹට දෙනෙත් පිණවන්නකි. නුඹලා මොහුව ඝාතනය නොකරවු. මොහු අපට ප්රයෝජනවත් විය හැකිය. නැතහොත් මොහුව අපි දරුවෙකු ලෙස (හදාවඩා) ගත හැකිය.” යැයි පැවසුවාය. තවද ඔවුන් (තමන්ට අනාගතයේ කුමක් සිදුවේ දැයි) වටහා නොගත්තන් ලෙස (මොහුව අහුලා ගත්තෝ)ය.
وَأَصْبَحَ فُؤَادُ أُمِّ مُوسَىٰ فَارِغًا ۖ إِن كَادَتْ لَتُبْدِي بِهِ لَوْلَا أَن رَّبَطْنَا عَلَىٰ قَلْبِهَا لِتَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ
තවද මූසාගේ මවගේ හදවත (මූසා පිළිබඳව තිබූ ශෝකය හේතුවෙන් අන් සියළු දැයින්) හිස් විය. ඇයගේ හදවත අපි බලවත් නොකළේ නම් ඇය මොහු පිළිබඳව (සත්යය) හෙළි කරන්නට තිබිණ. (අප මෙසේ බලවත් කළේ) ඇය විශ්වාසිකයින් අතුරින් කෙනෙකු වනු පිණිසය.
وَقَالَتْ لِأُخْتِهِ قُصِّيهِ ۖ فَبَصُرَتْ بِهِ عَن جُنُبٍ وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ
තවද ඇය මොහුගේ සහෝදරියට “නුඹ (මූසාගේ තොරතුරු සොයා) මොහුව ලුහුබැඳ යවු” යැයි කීවාය. එවිට ඔවුන් නොදැන සිටිය දී ඇය (යම්)දුරක සිට මොහුව නිරීක්ෂණය කළාය.
وَحَرَّمْنَا عَلَيْهِ الْمَرَاضِعَ مِن قَبْلُ فَقَالَتْ هَلْ أَدُلُّكُمْ عَلَىٰ أَهْلِ بَيْتٍ يَكْفُلُونَهُ لَكُمْ وَهُمْ لَهُ نَاصِحُونَ
තවද අපි පෙර සිටම මොහු කෙරෙහි කිරි මව්වරුන්(ගෙන් කිරි බීම) වැළැක්වූයෙමු. එබැවින් (මූසාගේ සහෝදරිය වන) ඇය (ෆිර්අවුන්ගේ පිරිසට) “මොහුව නුඹලා වෙනුවෙන් (භාරගෙන) හදා වඩා ගන්නා, තවද මොහුව ඔවුන් රැක බලා ගන්නා නිවැසියෙකු ගැන නුඹලාට මා දැනුම් දෙන්න ද?” යැයි කීවාය.
فَرَدَدْنَاهُ إِلَىٰ أُمِّهِ كَيْ تَقَرَّ عَيْنُهَا وَلَا تَحْزَنَ وَلِتَعْلَمَ أَنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ وَلَـٰكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ
එබැවින් (මූසාගේ මව වූ) ඇයගේ දෑස් පිනවනු පිණිස ද ඇය දුකට පත් නොවනු පිණිස ද අල්ලාහ්ගේ ප්රතිඥාව සත්යය යැයි ඇය දැන ගනු පිණිස ද මොහුගේ(මූසාගේ) මව වෙත අපි මොහුව නැවත ලබා දුන්නෙමු. නමුත් ඔවුන්ගෙන් වැඩි දෙනා (මේ ගැන) නොදනිති.
وَلَمَّا بَلَغَ أَشُدَّهُ وَاسْتَوَىٰ آتَيْنَاهُ حُكْمًا وَعِلْمًا ۚ وَكَذَٰلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ
තවද මොහුගේ(මූසාගේ) වැඩිවියට මොහු එළැඹ (ජීවිතයේ) පරිණතභාවයට පත් වූ විට මොහුට අපි ප්රඥාව ද දැනුම ද ලබා දුනිමු. අපි යහපත කරන්නන්ට ප්රතිඵල ලබා දෙනුයේ මෙලෙසය.
وَدَخَلَ الْمَدِينَةَ عَلَىٰ حِينِ غَفْلَةٍ مِّنْ أَهْلِهَا فَوَجَدَ فِيهَا رَجُلَيْنِ يَقْتَتِلَانِ هَـٰذَا مِن شِيعَتِهِ وَهَـٰذَا مِنْ عَدُوِّهِ ۖ فَاسْتَغَاثَهُ الَّذِي مِن شِيعَتِهِ عَلَى الَّذِي مِنْ عَدُوِّهِ فَوَكَزَهُ مُوسَىٰ فَقَضَىٰ عَلَيْهِ ۖ قَالَ هَـٰذَا مِنْ عَمَلِ الشَّيْطَانِ ۖ إِنَّهُ عَدُوٌّ مُّضِلٌّ مُّبِينٌ
තවද එම නගර වැසියන් අනවධානීන්ව සිටි මොහොතක මොහු නරගයට පිවිසියේය. එවිට එහි මිනිසුන් දෙදෙනෙකු එකිනෙකා රණ්ඩු කරමින් සිටිනු මොහු දුටුවේය. (එයින් කෙනෙකු වන) ඔහු මොහුගේ(මූසාගේ) කණ්ඩායමෙන්( කෙනෙක්)ය. තවද (අනෙකා වන) ඔහු තම සතුරන්ගෙන්( වූ ෆිර්අවුන්ගේ පිරිසෙහි කෙනෙක්)ය. එවිට තම කණ්ඩායමෙන් වූ කෙනා තම සතුරාගෙන් වූ කෙනාට එරෙහිව මොහුගෙන්(මූසාගෙන්) උදව් පැතුවේය. එවිගස මූසා (සතුරාගෙන් වූ කෙනා වන) ඔහුට පහර දුන්නේය. එසැණින් ඔහු කෙරෙහි මරණය ඇති විය. “මෙය ෂෙයිතාන්ගේ ක්රියාව අතුරිනි. සැබැවින්ම ඔහු පැහැදිලි නොමග යවන සතුරෙකි” යැයි මොහු(මූසා පසුතැවිල්ලෙන්) පැවසුවේය.
4මෙය නගර වැසියන් අඩ නින්දේ සිටින මධ්යාහ්න වේලාවක විය හැකිය. එබැවින් මෙම සිද්ධිය ඇසින් දුටු කිසිවෙකු නොසිටියෝය.
قَالَ رَبِّ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي فَاغْفِرْ لِي فَغَفَرَ لَهُ ۚ إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ
“මාගේ පරමාධිපතියාණනි, සැබැවින්ම මම මා හටම අපරාධ කර ගත්තෙමි. එබැවින් මා ක්ෂමා කරනු මැනව!” යැයි මොහු පැවසුවේය. එවිට ඔහු(අල්ලාහ්) මොහුට ක්ෂමාව දුන්නේය. සැබැවින්ම ඔහුමය අති ක්ෂමාශීලී පරම කරුණාභරිත වන්නේ.
5නබි මූසා තුමාණන් මෙම මිසර දේශයේ වැසියාව ඝාතනය කිරීමට අදිටන් කර ඔහුට පහර දුන්නේ නැත. එනමුත් මොහු එම පහරින් මරණයට පත් වීම ආශ්චර්යය සිදුවීමකි. මෙම සිදුවීම නබි මූසා තුමාගේ නබිත්වයට පෙර සිදු වූ සිදුවීමකි.
قَالَ رَبِّ بِمَا أَنْعَمْتَ عَلَيَّ فَلَنْ أَكُونَ ظَهِيرًا لِّلْمُجْرِمِينَ
“මාගේ පරමාධිපතියාණනි, නුඹ මට (සමාව දී) ආශිර්වාද කිරීම හේතුවෙන් මා වැරදිකරුවන්ට උදව්කරුවෙකු ලෙස කිසිවිටෙක නොවන්නෙමි” යැයි ඔහු පැවසුවේය.
فَأَصْبَحَ فِي الْمَدِينَةِ خَائِفًا يَتَرَقَّبُ فَإِذَا الَّذِي اسْتَنصَرَهُ بِالْأَمْسِ يَسْتَصْرِخُهُ ۚ قَالَ لَهُ مُوسَىٰ إِنَّكَ لَغَوِيٌّ مُّبِينٌ
එවිට (පසු දින) උදෑසන මොහු(මූසා) එම නගරයෙහි (තමාට කුමක් වේ යැයි) බියට පත්වූවෙකු ලෙස නිරීක්ෂා කරන්නෙකුව සිටියේය. එවිට පෙර දින ඔහුගෙන් උදව් පැතූ කෙනා (තවත් සතුරෙකුට එරෙහිව නැවතත් උදව් පතා) ඔහුට හඬ නැගුවේය. “සැබැවින්ම නුඹ පැහැදිලි නොමග ගිය කෙනෙකි” යැයි මූසා ඔහුට පැවසුවේය.
فَلَمَّا أَنْ أَرَادَ أَن يَبْطِشَ بِالَّذِي هُوَ عَدُوٌّ لَّهُمَا قَالَ يَا مُوسَىٰ أَتُرِيدُ أَن تَقْتُلَنِي كَمَا قَتَلْتَ نَفْسًا بِالْأَمْسِ ۖ إِن تُرِيدُ إِلَّا أَن تَكُونَ جَبَّارًا فِي الْأَرْضِ وَمَا تُرِيدُ أَن تَكُونَ مِنَ الْمُصْلِحِينَ
දෙදෙනාටම සතුරෙකු වූ ඔහුව අල්ලා ගැනීමට මොහු(මූසා) අපේක්ෂා කළ විට (උදවු පැතූ) ඔහු “අහෝ මූසා! පෙර දින නුඹ ආත්මයක් මරා දැමුවා සේ මා මරා දමන්නට නුඹ අපේක්ෂා කරන්නේ ද? නුඹ මිහිතලයෙහි ආධිපත්යයක් දරන්නට මිස වෙනකක් අපේක්ෂා නොකරන්නෙහිය. තවද නුඹ සංශෝධිතයින් අතුරින් කෙනෙකු වීමට ද අපේක්ෂා නොකරන්නෙහිය.” යැයි පැවසුවේය.
6මිසර වැසියා ඉස්රාඊල්වරයාට පහර දීමෙන් වැළැක්වීමට නබි මූසා තුමාණන් උත්සහ කළේය. එනමුත් ඉස්රාඊල්වරයාව ඔහුගේ කලහකාරී ක්රියාවෙහි නබි මූසා තුමාණන් දුටුවේය. එවිට පෙර දින කළ සිද්ධිය අද මා හට සිදු කරනු ඇත යැයි ඉස්රාඊල්වරයා සිතා පෙර දින සිදු වූ සිද්ධිය ඔහු හෙළි කළේය.
وَجَاءَ رَجُلٌ مِّنْ أَقْصَى الْمَدِينَةِ يَسْعَىٰ قَالَ يَا مُوسَىٰ إِنَّ الْمَلَأَ يَأْتَمِرُونَ بِكَ لِيَقْتُلُوكَ فَاخْرُجْ إِنِّي لَكَ مِنَ النَّاصِحِينَ
තවද නගරයේ කෙළවරක සිට (යහපත්) මිනිසෙකු වේගයෙන් පැමිණ (මෙසේ) පැවසුවේය. “අහෝ මූසා, සැබැවින්ම (ෆිර්අවුන්ගේ පිරිසෙහි) ප්රධානීන් නුඹව ඝාතනය කිරීම පිණිස නුඹ පිළිබඳව සාකච්ඡා කරමින් සිටිති. එබැවින් නුඹ (මෙම නගරයෙන්) පිටත්ව යවු. සැබැවින්ම මම නුඹට යහපත පතන්නන්ගෙන් කෙනෙකු වෙමි.”
فَخَرَجَ مِنْهَا خَائِفًا يَتَرَقَّبُ ۖ قَالَ رَبِّ نَجِّنِي مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ
එබැවින් (තමාට කුමක් වේ දැයි) බියට පත්වූවෙකු ලෙස නිරීක්ෂා කරන්නෙකුව එයින් මොහු පිටත් විය. “මාගේ පරමාධිපතියාණනි, අපරාධකාර පිරිසගෙන් මා ආරක්ෂා කරනු මැනව!” යැයි මොහු පැවසුවේය.
وَلَمَّا تَوَجَّهَ تِلْقَاءَ مَدْيَنَ قَالَ عَسَىٰ رَبِّي أَن يَهْدِيَنِي سَوَاءَ السَّبِيلِ
මොහු මද්යන් (නගරය) දෙසට මුහුණ ලා පිටත්වූ කල්හි “මාගේ පරමාධිපති මා ඍජු මාර්ගය( වෙත)ට මග පෙන්වනු ඇත” යැයි මොහු (අපේක්ෂාවෙන් යුතුව) පැවසුවේය.
وَلَمَّا وَرَدَ مَاءَ مَدْيَنَ وَجَدَ عَلَيْهِ أُمَّةً مِّنَ النَّاسِ يَسْقُونَ وَوَجَدَ مِن دُونِهِمُ امْرَأَتَيْنِ تَذُودَانِ ۖ قَالَ مَا خَطْبُكُمَا ۖ قَالَتَا لَا نَسْقِي حَتَّىٰ يُصْدِرَ الرِّعَاءُ ۖ وَأَبُونَا شَيْخٌ كَبِيرٌ
තවද මද්යන්හි (ළිඳක් ලෙස තිබූ) ජලාශ්රිතය වෙත ඔහු පැමිණි කල්හි ජනයින් අතුරින් (ඔවුන්ගේ සතුන්ට) ජලය පොවන (විශාල) පිරිසක් මොහු දුටුවේය. තවද ඔවුන්ගෙන් බැහැරව (තම සතුන් ළිඳ අසලට නොයන සේ) රඳවා ගනිමින් සිටි කාන්තාවන් දෙදෙනෙකු මොහු දුටුවේය. (එවිට) මොහු(මූසා) “නුඹලා දෙදෙනා( ජලය නොගෙන සිටින නුඹලා)ගේ කාරණාව කුමක්දැ?”යි විමසීය. (එයට) ඔවුන් දෙදෙනා “(අනෙක්) එඩේරන් පිටත් වන තෙක් අපට (අපගේ සතුන්ට) ජලය පෙවිය නොහැක. තවද අපගේ පියාණන් ඉතා වයසට පත් වයෝවෘද්ධයෙකි” යැයි පැවසුවෝය.
فَسَقَىٰ لَهُمَا ثُمَّ تَوَلَّىٰ إِلَى الظِّلِّ فَقَالَ رَبِّ إِنِّي لِمَا أَنزَلْتَ إِلَيَّ مِنْ خَيْرٍ فَقِيرٌ
එබැවින් මොහු(මූසා) ඔවුන් දෙදෙනා(ගේ සතුන්)ට ජලය පෙව්වේය. පසුව මොහු හෙවණ වෙතට යොමු වී “මාගේ පරමාධිපතියාණනි, නුඹ මා වෙත පහළ කරන යහ දෑ(ආහාර පාන) වෙත සැබැවින්ම මම අවශ්යතාව ඇත්තෙකු වෙමි” යැයි මොහු පැවසුවේය.
فَجَاءَتْهُ إِحْدَاهُمَا تَمْشِي عَلَى اسْتِحْيَاءٍ قَالَتْ إِنَّ أَبِي يَدْعُوكَ لِيَجْزِيَكَ أَجْرَ مَا سَقَيْتَ لَنَا ۚ فَلَمَّا جَاءَهُ وَقَصَّ عَلَيْهِ الْقَصَصَ قَالَ لَا تَخَفْ ۖ نَجَوْتَ مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ
(ස්වල්ප වේලාවකට පසු) ඔවුන් දෙදෙනාගෙන් කෙනෙක් ඔහු වෙතට ලැජ්ජාවෙන් යුතුව ඇවිදවිත් “නුඹ අපට ජලය ලබා දීමෙහි කුලිය නුඹට ප්රතිඵල වශයෙන් ලබා දීම පිණිස සැබැවින්ම මාගේ පියාණන් නුඹව කැඳවන්නේය.” යැයි ඇය පැවසුවාය. පසුව මොහු (ඇයගේ පියා වන) ඔහු වෙත පැමිණි කල්හි (තම) වෘත්තාන්තය ඔහු වෙත පැවසුවේය. (එයට) ඔහු (මූසාට) “නුඹ බිය නොවවු. අපරාධකාර පිරිසගෙන් නුඹ ආරක්ෂාව ලැබුවෙහිය” යැයි පැවසුවේය.
قَالَتْ إِحْدَاهُمَا يَا أَبَتِ اسْتَأْجِرْهُ ۖ إِنَّ خَيْرَ مَنِ اسْتَأْجَرْتَ الْقَوِيُّ الْأَمِينُ
ඔවුන්(ස්තී්රන්) දෙදෙනාගෙන් කෙනෙක් “මාගේ පියාණනි, මොහු කුලීකරුවෙකු බවට පත් කර ගන්න. සැබැවින් ඔබ කුලීකරුවෙකු බවට පත් කරගන්නන් අතුරින් ශ්රේෂ්ඨ වන්නේ බලවත් වූ විශ්වාසවන්තයාය.” යැයි පැවසුවාය.
قَالَ إِنِّي أُرِيدُ أَنْ أُنكِحَكَ إِحْدَى ابْنَتَيَّ هَاتَيْنِ عَلَىٰ أَن تَأْجُرَنِي ثَمَانِيَ حِجَجٍ ۖ فَإِنْ أَتْمَمْتَ عَشْرًا فَمِنْ عِندِكَ ۖ وَمَا أُرِيدُ أَنْ أَشُقَّ عَلَيْكَ ۚ سَتَجِدُنِي إِن شَاءَ اللَّهُ مِنَ الصَّالِحِينَ
“වසර අටක් මා වෙත කුළී වැඩ කර දී(මේ පදන)ම මත මේ මාගේ දියණියන් දෙදෙනාගෙන් කෙනෙකුව මා නුඹට සරණපාවා දීමට මම සැබැවින්ම අපේක්ෂා කරමි. තවද (එය වසර) දහයක් (දක්වා දීර්ඝ කර) සම්පූර්ණ කළේ නම් එවිට (එය නුඹගේ එකඟත්වය මත) නුඹ වෙතින්ය. තවද මා නුඹ කෙරෙහි පීඩා කිරීමට අපේක්ෂා නොකරමි. අල්ලාහ් අභිමත කළේ නම් නුඹ මාව දැහැමියන්ගෙන් කෙනෙකු ලෙස දකිනු ඇත” යැයි ඔහු(ඔවුන්ගේ පියා) පැවසුවේය.
قَالَ ذَٰلِكَ بَيْنِي وَبَيْنَكَ ۖ أَيَّمَا الْأَجَلَيْنِ قَضَيْتُ فَلَا عُدْوَانَ عَلَيَّ ۖ وَاللَّهُ عَلَىٰ مَا نَقُولُ وَكِيلٌ
(එයට) “මෙය මා හා නුඹ අතර (සිදුවී ඇත්තේ)ය. (එබැවින්) කාල පරිච්ඡේදයන් දෙකින් කුමක් මා ඉටු කළ ද එය මට එරෙහිව අයුක්තියක් නොවේ. තවද අපි පවසන දැයට අල්ලාහ් භාරකරු වන්නේය” යැයි මොහු(මූසා) පැවසුවේය.
فَلَمَّا قَضَىٰ مُوسَى الْأَجَلَ وَسَارَ بِأَهْلِهِ آنَسَ مِن جَانِبِ الطُّورِ نَارًا قَالَ لِأَهْلِهِ امْكُثُوا إِنِّي آنَسْتُ نَارًا لَّعَلِّي آتِيكُم مِّنْهَا بِخَبَرٍ أَوْ جَذْوَةٍ مِّنَ النَّارِ لَعَلَّكُمْ تَصْطَلُونَ
එබැවින් මූසා එම කාල පරිච්ඡේදය සම්පූර්ණ කර තම පවුල සමග (මද්යන් දේශයේ සිට තම මුල් නගරය කරා රාත්රියේ) ගමන් කළ කල්හි තූර් (නම් කන්ද ) දෙසින් ගින්නක් දුටුවේය. මොහු තම පවුලට “(මෙහි) රැඳී සිටිවු. සැබැවින්ම මම ගින්නක් දුටුවෙමි. මට නුඹලා වෙත එයින් පුවතක් හෝ නුඹලා උණුසුම තපින්නට (හැකි වන පරිදි) ගිනි මැළයක් හෝ ගෙන එන්නට හැක්කේය” යැයි පැවසුවේය.
7වැඩි විස්තර සඳහා අල් කුර්ආන් 95:2 බලන්න.
8නබි මූසා තුමාණන්ගේ බිරිය ප්රසූත වේදනාවෙන් පෙළී සිටියාය. මොවුන් දෙදෙනා ‘සීනායි’ කාන්තාරයේ සිටි එම අවස්ථාව ඉතා ශීත රාත්රියක් විය. මෙම සීතලයෙන් තමන්ව හා තම බිරියව ආරක්ෂා කිරීමට මොහුට ගිනි මැලයක් අවශ්ය විය.
فَلَمَّا أَتَاهَا نُودِيَ مِن شَاطِئِ الْوَادِ الْأَيْمَنِ فِي الْبُقْعَةِ الْمُبَارَكَةِ مِنَ الشَّجَرَةِ أَن يَا مُوسَىٰ إِنِّي أَنَا اللَّهُ رَبُّ الْعَالَمِينَ
පසුව ඔහු එහි පැමිණි කල්හි භාග්යලත් ස්ථානයෙහි දකුණු පස නිම්නය දෙසින් පිහිටි ගසකින් “අහෝ මූසා, සැබැවින්ම මමය අල්ලාහ්. සමස්ත විශ්වයේ පරමාධිපති” යැයි අමතනු ලැබීය.
وَأَنْ أَلْقِ عَصَاكَ ۖ فَلَمَّا رَآهَا تَهْتَزُّ كَأَنَّهَا جَانٌّ وَلَّىٰ مُدْبِرًا وَلَمْ يُعَقِّبْ ۚ يَا مُوسَىٰ أَقْبِلْ وَلَا تَخَفْ ۖ إِنَّكَ مِنَ الْآمِنِينَ
තවද “නුඹ නුඹගේ සැරයටිය (බිම) දමවු.” (යැයි ද පවසනු ලැබීය.) ඔහු එය සර්පයෙකු මෙන් නළියනු දුටු විට ඔහු පසුබැස පසුපස නොබලා හැරී දිව්වේය. “අහෝ මූසා, නුඹ ඉදිරියට එවු. තවද බිය නොවවු. සැබැවින්ම නුඹ අභයලාභීන් අතුරිනි.” (යැයි ද පවසනු ලැබීය.)
اسْلُكْ يَدَكَ فِي جَيْبِكَ تَخْرُجْ بَيْضَاءَ مِنْ غَيْرِ سُوءٍ وَاضْمُمْ إِلَيْكَ جَنَاحَكَ مِنَ الرَّهْبِ ۖ فَذَانِكَ بُرْهَانَانِ مِن رَّبِّكَ إِلَىٰ فِرْعَوْنَ وَمَلَئِهِ ۚ إِنَّهُمْ كَانُوا قَوْمًا فَاسِقِينَ
“(මූසා) නුඹ නුඹගේ (උඩු ඇඳුම්) සාක්කුව තුළට නුඹගේ (දකුණු) අත ඇතුළු කරවු. එය කිසිදු නරක( රෝගය)කින් තොරව සුදුවන්ව පිට වන්නේය. තවද බියෙන් (මිදීමට) නුඹ වෙත නුඹගේ බාහුව එක් කර ගනිවු. මේ දෙක ෆිර්අවුන් හා ඔහුගේ ප්රධානීන් වෙත (ගෙන හැර පෙන්වීමට) වූ නුඹගේ පරමාධිපතිගෙන් වූ සාධක දෙකකි. සැබැවින්ම ඔවුන් පාපතර පිරිසක් වූහ.
9නබි මූසා තුමාණන්ගේ සැරයටිය නයෙකු ලෙස වෙනස් වී තම අත සුදු වර්ණයෙන් දිස් වූ විට මොහුට යම් බියක් දැනුණි. මෙවිට මොහුගේ බිය නැති කිරීම පිණිස මොහුගේ අත කිහිල්ලෙහි යට තබන මෙන් අල්ලාහ් මෙතුමාට අණ කළේය. ඔහු බිය වූ සෑම අවස්ථාවක දීම මෙසේ කර තම බිය තුරන් කළ යුතු යැයි ඔහුට අණ කරන ලදී.
قَالَ رَبِّ إِنِّي قَتَلْتُ مِنْهُمْ نَفْسًا فَأَخَافُ أَن يَقْتُلُونِ
“මාගේ පරමාධිපතියාණනි, සැබැවින්ම ඔවුන්(ෆිර්අවුන්ගේ පිරිස) අතුරින් කෙනෙකුව මම ඝාතනය කළෙමි. එබැවින් ඔවුන් මා ඝාතනය කරනු ඇතැයි මම බිය වෙමි” යැයි මොහු (මූසා) පැවසුවේය.
وَأَخِي هَارُونُ هُوَ أَفْصَحُ مِنِّي لِسَانًا فَأَرْسِلْهُ مَعِيَ رِدْءًا يُصَدِّقُنِي ۖ إِنِّي أَخَافُ أَن يُكَذِّبُونِ
“තවද මාගේ සහෝදර හාරූන් මට වඩා ඔහු කතිකාවෙන් චතුරය. එබැවින් මා තහවුරු කරන උදව්කරුවෙකු ලෙස මා සමඟ ඔහුව එවනු මැනව! සැබැවින්ම ඔවුන් මා අසත්යය කරතැ’යි මම බිය වෙමි.” (යැයි ද මූසා පැවසුවේය.)
قَالَ سَنَشُدُّ عَضُدَكَ بِأَخِيكَ وَنَجْعَلُ لَكُمَا سُلْطَانًا فَلَا يَصِلُونَ إِلَيْكُمَا ۚ بِآيَاتِنَا أَنتُمَا وَمَنِ اتَّبَعَكُمَا الْغَالِبُونَ
“නුඹගේ සහෝදරයා මගින් නුඹගේ බාහුව අපි ශක්තිමත් කරන්නෙමු. තවද නුඹලා දෙදෙනාට (ශක්තිමත්) සාධකයක් ලබා දෙන්නෙමු. එබැවින් අපගේ සංඥාවන් හේතුවෙන් ඔවුන් නුඹලා දෙදෙනා වෙත (හානියක් පමුණු වීමට) සමීප නොවන්නෝය. නුඹලා දෙදෙනා හා නුඹලා දෙදෙනාව අනුගමනය කළ අය (ජයග්රහණය ලබා) අබිබවා යන්නන්ය.” යැයි ඔහු(අල්ලාහ්) පැවසුවේය.
10මෙයින් අදහස් කරන්නේ නබි මූසා තුමාණන්ට සහ නබි හාරූන් තුමාණන්ට දෙනු ලැබ ඇති අල්ලාහ්ගේ වරම් හේතුවෙන් මොවුන්ට මොවුන්ගේ සතුරන්ගෙන් කිසිදු හානියක් ඇති නොවේ යන්නය.
فَلَمَّا جَاءَهُم مُّوسَىٰ بِآيَاتِنَا بَيِّنَاتٍ قَالُوا مَا هَـٰذَا إِلَّا سِحْرٌ مُّفْتَرًى وَمَا سَمِعْنَا بِهَـٰذَا فِي آبَائِنَا الْأَوَّلِينَ
එබැවින් මූසා අපගේ පැහැදිලි සංඥාවන් ඔවුන්(ෆිර්අවුන් හා ඔහුගේ පිරිස) වෙත ගෙන ආ කල්හි “මෙය ගොතන ලද හූනියමක් මිස නැත. තවද අපගේ පෙර මුතුන්මිත්තන් තුළ මේ (අයුරින් වූ දහමක්) පිළිබඳව අපි අසා නැත්තෙමු” යැයි ඔවුහු පැවසුවෝය.
وَقَالَ مُوسَىٰ رَبِّي أَعْلَمُ بِمَن جَاءَ بِالْهُدَىٰ مِنْ عِندِهِ وَمَن تَكُونُ لَهُ عَاقِبَةُ الدَّارِ ۖ إِنَّهُ لَا يُفْلِحُ الظَّالِمُونَ
“මාගේ පරමාධිපති තමාගෙන් යහමග ගෙන ආවේ කවුරුන් ද යන්න හා කවරෙකු කෙරෙහි (ස්වර්ග) නිවහනේ (යහපත්) අවසානයක් ඇත්තේ ද යන්න මැනවින් දන්නාය. සැබැවින්ම අපරාධකරුවෝ ජය නොලබති.” යැයි මූසා පැවසුවේය.
11ඉහත පරිවර්තනයට අනුව “(යහපත්) අවසානය” යනුවෙන් අදහස් කරන්නේ ස්වර්ගය වුව ද එයට තවත් අර්ථයක් ද ඇත. එනම් නබි මූසා තුමාණන්ට ෆිර්අවුන්ව පරාජය කරමින් අත් වූ ජයග්රහණය පිළිබඳවය.
وَقَالَ فِرْعَوْنُ يَا أَيُّهَا الْمَلَأُ مَا عَلِمْتُ لَكُم مِّنْ إِلَـٰهٍ غَيْرِي فَأَوْقِدْ لِي يَا هَامَانُ عَلَى الطِّينِ فَاجْعَل لِّي صَرْحًا لَّعَلِّي أَطَّلِعُ إِلَىٰ إِلَـٰهِ مُوسَىٰ وَإِنِّي لَأَظُنُّهُ مِنَ الْكَاذِبِينَ
තවද ෆිර්අවුන් “ප්රධානියනි, මා හැර වෙනත් (කිසිදු) දෙවියෙකු නුඹලාට ඇතැ’යි මම නොදනිමි. එබැවින් අහෝ හාමාන්, මා වෙනුවෙන් මැටි මත ගිනි අවුළවා (එයින් ගල් තනා) මා වෙනුවෙන් උස් කුලුනක් තනවු. (එවිට) මූසාගේ දෙවියන්ව මා එබී බැලිය හැක්කේය. තවද සැබැවින්ම මොහු(මූසා) අසත්යවන්තයින්ගෙන් කෙනෙකු යැයි මම සිතන්නෙමි” යැයි ප්රකාශ කළේය.
وَاسْتَكْبَرَ هُوَ وَجُنُودُهُ فِي الْأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَظَنُّوا أَنَّهُمْ إِلَيْنَا لَا يُرْجَعُونَ
තවද ඔහු(ෆිර්අවුන්) හා ඔහුගේ සේනාවන් මිහිතලයෙහි යුක්තියෙන් තොරව උඩඟුකම් පෑවෝය. තවද සැබැවින්ම ඔවුන් අප වෙත නැවත යොමු කරනු නොලබති යැයි ඔවුහු සිතුවෝය.
فَأَخَذْنَاهُ وَجُنُودَهُ فَنَبَذْنَاهُمْ فِي الْيَمِّ ۖ فَانظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الظَّالِمِينَ
එබැවින් අපි ඔහු හා ඔහුගේ සේනාවන් ග්රහණය කළෙමු. තවද අපි ඔවුන්ව මුහුදේ විසි කළෙමු. එබැවින් අපරාධකරුවන්ගේ අවසානය කෙසේ වී දැ?යි (නබිවරය,) නුඹ බලවු.
12වැඩි විස්තර සඳහා අල් කුර්ආන් 10:90 හා 26:63 බලන්න.
وَجَعَلْنَاهُمْ أَئِمَّةً يَدْعُونَ إِلَى النَّارِ ۖ وَيَوْمَ الْقِيَامَةِ لَا يُنصَرُونَ
ඔවුන්ව අපි නිරය වෙත (ජනයින්ව) කැඳවන ප්රධානීන් බවට පත් කළෙමු. තවද (මළවුන්) නැගිටුවනු ලබන දින ඔවුන් උදව් කරනු නොලබන්නෝය.
وَأَتْبَعْنَاهُمْ فِي هَـٰذِهِ الدُّنْيَا لَعْنَةً ۖ وَيَوْمَ الْقِيَامَةِ هُم مِّنَ الْمَقْبُوحِينَ
තවද අපි මෙලොවෙහි ශාපයක් ඔවුන් ලුහු බැඳ යෑමට සැලැස්වූයෙමු. තවද (මළවුන්) නැගිටුවනු ලබන දිනයෙහි ඔවුන් අවමන් වූවන් අතුරින් වනු ඇත.
وَلَقَدْ آتَيْنَا مُوسَى الْكِتَابَ مِن بَعْدِ مَا أَهْلَكْنَا الْقُرُونَ الْأُولَىٰ بَصَائِرَ لِلنَّاسِ وَهُدًى وَرَحْمَةً لَّعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ
මුල් පරම්පරාවන් අපි විනාශ කිරීමෙන් පසුව මිනිසුන්ට පැහැදිලි කිරීම් ලෙස ද යහමගක් ලෙස ද දයාවක් ලෙස ද ඔවුන්(ෆිර්අවුන් හා ඔහුගේ පිරිස) සිහි කරනු පිණිස සැබැවින්ම අපි මූසාට ධර්ම පුස්තකය ලබා දුන්නෙමු.
13මෙයින් අදහස් වන්නේ ආද් ජනයා, සමූද් ජනයා හා නබි නූහ් තුමාණන්ගේ ප්රජාව වේ.
وَمَا كُنتَ بِجَانِبِ الْغَرْبِيِّ إِذْ قَضَيْنَا إِلَىٰ مُوسَى الْأَمْرَ وَمَا كُنتَ مِنَ الشَّاهِدِينَ
තවද (නබිවරය,) අපි මූසාට (නබිත්වය යන) කරුණ පැවරූ අවස්ථාවේ නුඹ බටහිර දෙසින් (තූර් කන්ද අසල) නොසිටියෙහිය. තවද නුඹ (එහි) සහභාගී වූවන් අතුරින් ද නොවූයෙහිය.
وَلَـٰكِنَّا أَنشَأْنَا قُرُونًا فَتَطَاوَلَ عَلَيْهِمُ الْعُمُرُ ۚ وَمَا كُنتَ ثَاوِيًا فِي أَهْلِ مَدْيَنَ تَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِنَا وَلَـٰكِنَّا كُنَّا مُرْسِلِينَ
එනමුත් අපි (මූසාට පසු) පරම්පරාවන් ඇති කළෙමු. තවද ඔවුන් මත කාලය දීර්ඝ (වී බොහෝ යුගයන් පසු) විය. (එබැවින් ඔවුන් අල්ලාහ්ව අමතක කළෝය.) (නබිවරය, එම යුගයේ) නුඹ අපගේ වදන් ඔවුන් කෙරෙහි පාරායනා කරමින් මද්යන්වාසීන් අතරෙහි නුඹ ජීවත් නොවූයෙහිය. නමුත් අපි (එම පරම්පරාවන් කෙරෙහි රසූල්වරුන්) එවන්නන් වූයෙමු.
وَمَا كُنتَ بِجَانِبِ الطُّورِ إِذْ نَادَيْنَا وَلَـٰكِن رَّحْمَةً مِّن رَّبِّكَ لِتُنذِرَ قَوْمًا مَّا أَتَاهُم مِّن نَّذِيرٍ مِّن قَبْلِكَ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ
තවද අපි (මූසාව) ඇමතූ අවස්ථාවේ (නබිවරය,) නුඹ තූර් (කන්ද) දෙසින් ද නොසිටියෙහිය. එනමුත් (නුඹව එවනු ලැබුයේ) නුඹට පෙර තමන්ට අවවාද කරන්නෙකු නොපැමිණි පිරිසක් වෙත නුඹ අවවාද කරනු පිණිස ද ඔවුන් මෙනෙහි කරනු පිණිස ද නුඹගේ පරමාධිපතිගේ දයාවක් වශයෙනි.
14මෙහි නබි මුහම්මද් තුමාණන් නබි මූසා තුමාණන් සමග නොසිටියේ යැයි සඳහන් වීමෙන් අදහස් වන්නේ නබි මුහම්මද් තුමාණන් පෙර වූ නබිවරුන්ගේ වෘත්තාන්ත පැවසීමේ දැනුම අල්ලාහ්ගෙන් ලද බවට සාක්ෂියක් වශයෙනි.
وَلَوْلَا أَن تُصِيبَهُم مُّصِيبَةٌ بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ فَيَقُولُوا رَبَّنَا لَوْلَا أَرْسَلْتَ إِلَيْنَا رَسُولًا فَنَتَّبِعَ آيَاتِكَ وَنَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ
(ප්රතික්ෂේපක) ඔවුන්ගේ අත් පෙරටු කළ දෑ හේතුවෙන් ඔවුනට දුර්භාග්යයක් සිදු වී ඔවුන් “අපගේ පරමාධිපතියාණනි, අප වෙත නුඹ රසූල්වරයෙකු නොඑව්වේ මන්ද? එසේ (යැව්වේ) නම් අපි නුඹගේ වදන් පිළිපදින්නට තිබුණි. තවද විශ්වාසිකයින් අතුරින් වන්නට ද තිබුණි” යැයි ඔවුන් පවසන්නන්ව නොසිටියේ නම් (රසූල්වරයෙකු නොයවා ඔවුනට දඬුවම ඉක්මන් කරන්නට තිබුණි).
فَلَمَّا جَاءَهُمُ الْحَقُّ مِنْ عِندِنَا قَالُوا لَوْلَا أُوتِيَ مِثْلَ مَا أُوتِيَ مُوسَىٰ ۚ أَوَلَمْ يَكْفُرُوا بِمَا أُوتِيَ مُوسَىٰ مِن قَبْلُ ۖ قَالُوا سِحْرَانِ تَظَاهَرَا وَقَالُوا إِنَّا بِكُلٍّ كَافِرُونَ
(නමුත්) අපගෙන් ඔවුනට සත්යය(නබිවරයා) පැමිණි කල්හි “මූසාට දෙනු ලැබුවාක් මෙන් (ප්රාතිහාර්යයන්) මොහුට ද දෙනු ලැබිය යුතු නොවේ ද?” යැයි පැවසුවෝය. මීට පෙර ඔවුන් මූසාට දෙනු ලැබූ දෑ(තව්රාතය) ප්රතික්ෂේප නොකළේ ද? තවද ඔවුහු හූනියම් දෙක එකිනෙකට අනුග්රාහිකය”යැයි (අල් කුර්ආනය හා තව්රාතය ගළපා) පැවසුවෝය. තවද ඔවුහු “සැබැවින්ම අපි (මෙම) සියල්ලම ප්රතික්ෂේප කරන්නන් වන්නෙමු” යැයි ද පැවසුවෝය.
15අල් කුර්ආනය ක්රමානුකූළව කඩින් කඩ පහළ නොවී නබි මූසා තුමාට දෙනු ලැබූ තව්රාතය මෙන් එකවරම මුළුමනින්ම පහළ විය යුතු යැයි මක්කාවාසී ප්රතික්ෂේපකයින් පැවසුවෝය. කෙසේ වෙතත් ඔවුන් තව්රාතය ද විශ්වාස නොකළ බැවින් ඔවුන්ගේ මෙම චෝදනාව ද අර්ථ ශුණ්යය.
قُلْ فَأْتُوا بِكِتَابٍ مِّنْ عِندِ اللَّهِ هُوَ أَهْدَىٰ مِنْهُمَا أَتَّبِعْهُ إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ
(නබිවරය, ඔවුනට) පවසවු. “නුඹලා සත්යවාදීන්ව සිටියෙහු නම් ඒ දෙකට වඩා යහමග පෙන්වන ධර්ම පුස්තකයක් අල්ලාහ් අබියසින් ගෙන එවු. එය මා අනුගමනය කරමි.”
فَإِن لَّمْ يَسْتَجِيبُوا لَكَ فَاعْلَمْ أَنَّمَا يَتَّبِعُونَ أَهْوَاءَهُمْ ۚ وَمَنْ أَضَلُّ مِمَّنِ اتَّبَعَ هَوَاهُ بِغَيْرِ هُدًى مِّنَ اللَّهِ ۚ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ
එබැවින් ඔවුන් නුඹට පිළිතුරු නොදුන්නේ නම් එවිට ඔවුන් පිළිපදිනුයේ ඔවුන්ගේ මනෝ ඉච්ඡාවන් යැයි නුඹ දැන ගනිවු. තවද අල්ලාහ්ගෙන් වූ යහමගින් තොර තම මනෝ ඉච්ඡාව පිළිපදින්නාට වඩා නොමග වූ අය කවරෙකු ද? සැබැවින්ම අපරාධකාර පිරිසට අල්ලාහ් යහමග පෙන්වන්නේ නැත.